Principal Beyaz Geceler

Beyaz Geceler

,

Fyodor Mihaylovic Dostoyevski (1821-1881): Ilk romani Insanciklar 1846'da yayimlandi. Unlu elestirmen V. Byelinski bu eser uzerine Dostoyevski'den gelecegin buyuk yazari olarak soz etti. Ancak daha sonra yayimlanan eserleri cagimizda edebiyat klasikleri arasinda yer alsa da o donemde fazla ilgi gormedi. Yazar 1849'da I. Nikolay'in baskici rejimine muhalif Petrasevski grubunun uyesi oldugu gerekcesiyle tutuklandi. Kursuna dizilmek uzereyken cezasi surgun ve zorunlu askerlige cevrildi. Sibirya surgununden sonra yazdigi romanlarla tekrar eski unune kavustu. Bu kitapta surgunden bir yil once yazdigi ve en taninmis eserlerinden biri olan Beyaz Geceler'in yani sira hepsi 1848 yilina ait Baskasinin Karisi ve Yatagin Altindaki Koca, Noel Agaci ve Nikih, Haysiyetli Hirsiz, Yufka Yurekli oykuleri de yer almaktadir.(Tanitim Bulteninden)Ince Kapak: Sayfa Sayisi: 218Baski Yili: 2016Ciltli: Sayfa Sayisi: 218Baski Yili: 2014Dili: TurkceYayinevi: Is Bankasi Kultur Yayinlari

**

Año: 2014
Idioma: turkish
ISBN 10: 6053321397
ISBN 13: 9786053321392
File: EPUB, 131 KB
Descarga (epub, 131 KB)
 
You can write a book review and share your experiences. Other readers will always be interested in your opinion of the books you've read. Whether you've loved the book or not, if you give your honest and detailed thoughts then people will find new books that are right for them.
www.iphonepub.com En geniş iPhone ePub arşivi. BEYAZ GECELER

UYSAL KİZ

FİYODOR DOSTOYEVSKİ

Yoksa o, bir anlı k da o l s a , s e n i n gön l ü n e Yakı n o l s u n d i y e mi ya r a t ı l d ı ?

İvan Turgenyev

BİRİNCİ GECE

Sevgili okuyucum, o öylesine güzel bir geceydi ki, böylesini ancak gençliğimi z d e gö r e b i l i r i z ! Gökyü z ü n ü n ayd ı n l ı ğ ı n a , yı l d ı z l a r ı n pa r l a k l ı ğ ı n a bak ı p bak ı p da , “Böy l e b i r göğün altı n d a i n s a n na s ı l o l u r da ö f k e duya r , h ı r ç ı n l a ş a b i l i r ? ” d i y e düşünürsünüz. Ama bu düşünce de gençler içindir, sevgili

okuyucum, hem de çok gençler için. Dilerim, sizin de gönlünüz uzun süre genç kalsı n .

Hı r ç ı n l a r d a n , ö f k e l i i n s a n l a r d a n sö z aç ı l m ı ş k e n bü t ü n o günk ü

uysallığ ım ı an ım s am a d a n edemey e c e ğ im . Sab a h ı n i l k s a a t l e r i n d e bunaltı c ı , tu h a f b i r can s ı k ı n t ı s ı do l d u r mu ş t u yü r eğ im i . Ben im gibi yalnı z b i r ad am ı , he r k e s t e r k ed i y o r mu ş , he r k e s bend e n kaçı y o rmuş g i b i b i r duy gu va r d ı i ç i m d e . “Her k e s ” l e k im l e r i kast ettiğimi so rm ak hak k ı n ı z d ı r . Çünkü ne r d e y s e , s e k i z yı l d ı r , yaş a d ığ ım şu Pe t e r s b u r g ken t i n d e b i r t a n e b i l e t a n ı d ı k edinemedim. Ama tanı d ı k ben im ney im e ? Za t e n Pe t e r s b u r g ‘ u baştan başa tanı r ı m , onun i ç i n bü t ü n ken t ka l k ı p , ya z l ı ğ a gidince haklı o l a r a k he r k e s i n ben i t e r k e t t i ğ i n i düşünmey e başladım . Ya l n ı z baş ım a ka l d ı ğ ım ı gör ü n c e de , büyü k b i r korkuya kapı l a r a k üç gün ney e uğrad ığ ım ı an l am a d a n , ken t i n sokakları n d a do l a ş t ı m du r d um . Neva Cadd e s i ‘ n e , pa r k a , den i z kı y ı s ı n a , dah a ner e y e g i t t i y s e m h i ç b i r ye r d e , bü t ü n b i r y ı l hep aynı s a a t t e gö rmey e a l ı ş t ı ğ ı m k im s e l e r i n t e k i n i b i l e göremedim. Onlar beni elbet bilmezler, ama ben onları t a n ı r ı m , hem de yakı n d a n t a n ı r ı m , hep s i n i n de yüz ü ha t ı r ı m d a d ı r .

Onları n s e v i n c i ben im s e v i n c i m , on l a r ı n üzün t ü s ü ben im üzüntümdür. Tanrı ‘ n ı n he r günü ay n ı s a a t t e Fon t a n k a ‘ d a rasladığ ım u f a k t e f e k b i r i h t i y a r l a da ne r d e y s e ahb a p l ı k peydahladım . Görkem l i , da l g ı n b i r gö r ü n ü ş ü ol a n bu i h t i y a r , sol elini sallayarak hep kendi kendine bir şeyler mı r ı l d a n ı r ; sağ e l i n d e y s e , s a p ı a l t ı n kap l am a l ı , boğum boğum, uzun b i r baston vardı r . Adamc ağ ı z ben i f a r k e tmey e b i l e baş l a d ı , he r raslaşmada bana karşı b i r i l g i gö s t e r i y o r . Ben i ay n ı s a a t t e Fontanka’daki yerimde görmese neşesinin kaçacağın a ka l ı b ı m ı

basarım . Onun i ç i n d i r k i , ka r ş ı ka r ş ı y a ge l d i ğ im i z s ı r a l a r , ikimizin de keyfi yerindeyse, birbirimize selam verecekmiş

gibi bir havaya giriyoruz. Geçenlerde iki gün birbirimizi

görmeyip de üçüncü gün karşı l a ş t ı ğ ı m ı z zaman az ka l s ı n e l im i z i şapkalarımıza atıyorduk; neyse ki tam zamanında aklımız

başım ı z a ge l d i de e l l e r i m i z i i n d i r d i k , b i r b i r i m i z i sü z e r e k geçtik.

Evlerle de aram iyidir. Gezinirken birbiri ardı n d a n önüme çı k ı p bü t ü n pen c e r e l e r i y l e ban a bak a r a k k im i s i , “Merh a b a !

Nası l s ı n ı z ? Eh , ben çok şükü r i y i y i m , may ı s t a üz e r im e b i r ka t daha çı k a c a k l a r ” , k im i s i ; “Ee , na s ı l s ı n ı z bak a l ı m ? Ya r ı n ben i onarı y o r l a r ” , k im i s i de , “Dün az ka l s ı n yan ı y o r d um . Öyl e korktum ki!” vb. der gibidirler. Araları n d a s e v d i k l e r i m vardı r , k im i s i n i o l d u k ç a ya k ı n d a n t a n ı r ı m , b i r t a n e s i de önümüzdeki yaz kendisini mimara tedavi ettirecek. Tedavi

olurken, Tanrı e s i r g e y e , baş ı n a b i r şey ge lm e s i n d i y e he r gün uğray a c ağ ım or a y a . Hel e gü z e l i m pembe b i r ev i n öykü s ü n ü h i ç

unutamam. Taştan yapı lm ı ş , u f a c ı k , s ev i m l i b i r ev c eğ i z d i bu ; hantal komşuları n a bak ı p böbü r l e nm e s i n i , ban a bak a r k e n de yüzünün gülmesini gördükçe ona karşı i ç i m s ım s ı c a k o l u r d u .

Geçen hafta yanı n d a n ge ç e r k e n baş ım ı ka l d ı r ı r ka l d ı r m a z ; “Ben i sarı y a boy a d ı l a r ! ” d i y e ac ı k l ı b i r s e s i ş i t t i m . Bi r de bak t ı m ki, ne göreyim!.. Haydutlar! Barbarlar! Ne sütun bı r a km ı ş l a r , ne sundurma; hepsini kanarya sarı s ı n a boy am ı ş l a r ! Kan ım beynime sı ç r a d ı . Çin İmpa r a t o r l u ğ u ren g i n e boy a n a r a k çirkinleştirilen zavallı do s t um a bakmay a day a n am a y a c a ğ ım i ç i n o günden beri de semtine uğramı yo r um .

İşte, okuyucum, Petersburg’u ne kadar yakından tanıdığımı

artı k an l am ı ş bu l u n u y o r s u n u z .

Nedenini ortaya çı k a r ı n c a y a kad a r b i r t e d i r g i n l i ğ i n üç gündü r içimi kemirdiğin i yuk a r d a sö y l em i ş t i m . Sok a k t a can ım sı k ı l ı y o r , “O yok , bu yok , öt e k i ne ce h e n n eme g i t t i ! ” d i y e evde kendimi yiyordum. Tam iki gece; “Benim neyim eksik?

Burada niçin rahat edemiyorum?” diye odamda kı v r a n d ı m dur d um .

İsten kararmış, yeşil badanalı duvarlara, Matriyona’nın

başarı y l a ür e t t i ğ i örümc e k ağl a r ı y l a kap l a nm ı ş t a v a n a şaşk ı n şaşkın baktım. “Yoksa bütün sıkıntımın nedeni bunlar mı?” diye sandalyeleri gözden geçirdim. (Çünkü bir sandalye bile akşam bı r a k t ı ğ ı m b i ç i m d e durmuyo r s a s i n i r o l u r um . ) Pen c e r e y e gö z gezdirdim; hepsi boşuna… İç im b i r t ü r l ü r a h a t e tmed i ! Hat t a Matriyona’yı çağ ı r a r a k , örümce k l e r d e n , he r zaman k i pasaklı l ı ğ ı n d a n do l a y ı kend i s i n i f a z l a üzmed e n az a r l a d ı m .

Kadı n tu h a f tu h a f bak t ı k t a n so n r a çek t i g i t t i , örümc e k l e r s e yerlerinde hâlâ sapasağlam dur u yo r l a r .

En sonunda bu sabah işin içyüzünü anlayabildim. Öyle ya,

herkes benden kaçı p ya z l ı ğ a kap ağ ı a t ı y o r d u . (Bu bay ağ ı

anlatım ı n d a n do l a y ı özü r d i l e r i m , şu and a yük s e k üs l u b u n h i ç

sı r a s ı deği l . ) Çünkü Pe t e r s b u r g ‘ d a he r k e s ya ya z l ı k l a r ı n a gitmişti, ya da yeni gidiyordu. Çünkü sokakta her araba

kiralayan kerli ferli adam, gözümde, günlük işini bitirdikten sonra yazlığa , a i l e s i n i n yan ı n a döne n pek s ay ı n a i l e bab a s ı

görünümüne bürünüyordu. Çünkü karşı l a ş t ı ğ ı m yay a l a r ı n : “B i z buraya şöyle bir uğrad ı k , i k i s a a t s on r a ya z l ı ğ a g i d e c eğ i z ”

diyen kibirli bir havası va r d ı . Kar g i b i bey a z i n c e parmakları y l a pen c e r e y e vu r d u k t a n so n r a , gü z e l b i r k ı z , ba ş ı n ı

dış a r ı ç ı k a r a r a k , e l i n d e s a k s ı l a r l a ç i ç e k s a t a n ç i ç e k ç i y i çağırmay a gör s ü n . Hemen o and a bu ç i ç e k l e r i n , zev k i n i ç ı k a r m a k için deği l de , çok geçmed e n ya z l ı ğ a t a ş ı n a c a k l a r ı , ç i ç e k l e r i de yanları n d a gö t ü r e c e k l e r i i ç i n s a t ı n a l ı n d ı ğ ı n ı düşünmey e başlı y o r d um . Bu kad a r l a da ka lm ay ı p bu yen i , öz e l ke ş f i m d e büyük başarı l a r e l d e e tmey e baş l a d ı m . Kim i n , ne çeş i t ya z l ı k t a kaldığ ı n ı b i r bak ı ş t a yan ı l m a d a n an l ı y o r d um . Kamenn i Mahallesi’nde, Aptekarski Adaları ‘ n d a ya da Pe t e r h o f Caddesi’nde oturanlar, yapmacı k , i n c e t av ı r l a r ı y l a , i k i d i r h em bir çekirdek yazlı k g i y im l e r i y l e on l a r ı k ı r ev l e r i n d e n ken t e getiren gösterişli arabaları y l a gö z e ça r p ı y o r l a r d ı . Pa r g o l o v o ve daha ilerde oturanlar, ilk bakış t a i n s a n d a ak l ı baş ı n d a , oturaklı k im s e l e r i z l e n i m i b ı r a k ı y o r ; Krev s t o v s k i Ada s ı ‘ n a yazı ge ç i r m e y e ge l e n l e r şen şak r a k t a v ı r l a r ı y l a d i k k a t i çekiyorlardı .

Dağ g i b i ev eşy a l a r ı y l a , mas a l a r l a , s a n d a l y e l e r l e , d i v a n l a r l a , daha bir sürü ı v ı r z ı v ı r l a do l u , üs t e l i k çoğu zaman bü t ü n bunları n t e p e s i n e kur u lmu ş , e f e n d i s i n i n eşy a l a r ı n ı gö z ü n ü n bebeği g i b i s a k ı n a n s ı s k a aş ç ı kad ı n l a r ı n bu l u n d uğu d i z i d i z i yük arabaları y l a , ar a b a l a r ı n yan ı n d a d i z g i n l e r i e l l e r i n d e tutarak yürüyen sürücülere raslasam; Neva, Fontanka üzerinden Çyorni Deresi’ne, adalara kadar giden, çeşitli ev eşyaları y l a tı k a b a s a do l d u r u l m u ş kay ı k l a r gö r s em ; bu ar a b a l a r , bu kay ı k l a r gözümde çoğal ı y o r , çoğa l ı y o r d u . Herke s ay a k l a nm ı ş , ha r e k e t e geçmiş, kervanlar halinde yazlığa göç ü y o r muş g i b i m e ge l i y o r d u .

Sanki bütün Petersburg boşalarak yerinde ı s s ı z b i r çö l kalacaktı . Bu dur umu gö rd ü k ç e kend i kend im d e n utanmaya, gücenmeye, hüzünlenmeye başladım ; ben im ne g i d e c e k b i r ya z l ı k evim, ne de böyle bir yere gitmem için ortada bir neden vardı .

Aslı n d a he r yük ar a b a s ı y l a , f a y t o n k i r a l a y a n e f e n d i k ı l ı k l ı

adamla gitmeye can atı y o r d um , ama h i ç b i r i , eve t h i ç b i r i ben i çağırm ı y o r d u ; s a n k i köş emde unu t u l mu ş t um , ge r ç e k t e n de he r k e s için bir yabancı y d ı m .

İşte böylece o kadar çok gezdim, dolaştım ki, sonunda her

zamanki gibi, nerede olduğumu unu t a r a k b i r d e n b i r e kend im i kentin çı k ı ş kap ı s ı n d a bu l d um . O and a i ç i m e b i r s e v i n ç da l g a s ı

yayı l d ı , ad ım l a r ı m ı s ı k l a ş t ı r a r a k ken d im i kap ı n ı n d ı ş ı n a attım , ek i l m i ş t a r l a l a r a , ç ay ı r l a r a doğru yü r ü d üm . Ar t ı k yorgunluk filan duymuyor, üzerimden ağır b i r yükün ka l km a k t a olduğunu h i s s e d i y o r d um . Gel i p ge ç e n l e r i n yü z ü n d e b i r gü l üm s eme vardı , ne r e d e y s e eği l i p s e l am ve r e c e k l e r d i ; he r k e s b i r şey l e r e seviniyor, püfür püfür sigara tüttürüyordu. Ben de çok

sevinçliydim, şimdiye dek bu kadar neşeli olmamış t ı m . Ans ı z ı n İtalya’daymışım gibi, kentin taş yığını arasında bunalmış bir kentlinin yarı ha s t a ruh ha l i y l e hay r a n hay r a n k ı r l a r ı

seyrediyordum.

Baharı n ge lme s i y l e b i r l i k t e Tan r ı ‘ n ı n bağ ış l a d ı ğ ı bü t ü n güc ü n ü

ortaya koyarak süslenen, çiçeklerle bezenen bizim Petersburg kı r l a r ı n d a i n s a n a dokun a n , ama ne ol d uğu an l a ş ı l m a y a n b i r şey vardı r . Ba z e n ya l n ı z c a ac ı y a r a k ba z e n de h i ç f a r k ı n a varmadığ ım ı z , c ı l ı z , ha s t a l ı k l ı b i r gen ç k ı z ı , ama b i r gün , beklemediğimi z b i r and a , b i r d e n b i r e değiş e r e k an l a ş ı l m a y a n b i r güzelliğe bü r ü n e n b i r k ı z ı an ım s a t ı r Pe t e r s b u r g k ı r l a r ı . Bu kı z ı n ka r ş ı s ı n d a şaş ı r m ı ş , kend i n i z d e n ge çm i ş i n i z d i r . El i n i z d e olmadan, “Hangi güç bu bezgin, düşünceli gözlere parlaklı k verdi? Bu çökmüş, solgun yanaklara kan nereden geldi? Bu

yumuşak yüz çizgilerine tutkuyu kim verdi? Bu göğüs l e r ned e n böyle kabarı p kab a r ı p i n i y o r ? Bu so l u k yüz l ü k ı z a b i r d e n b i r e bu canlı l ı ğ ı , d i r i l i ğ i , gü z e l l i ğ i ve r e n ned i r ? Kim onun yanakları n a bu gü l ü c üğü kondu r d u ? Bu hay a t do l u , şen şak r a k kahkahaları ve r e n k imd i r ? ” d i y e so r a r s ı n ı z kend i kend i n i z e .

Gözleriniz birilerini arayarak çevrenize bakı n ı r s ı n ı z . Ve b i r anda her şeyi anlarsı n ı z . Ama o an hemen geç e r ; be l k i de ertesi gün gene aynı da l g ı n bak ı ş l a , ay n ı so l g u n yü z l e , hareketlerdeki aynı ürk e k l i k l e , be z g i n l i k l e , ha t t a b i r an l ı k taşkı n l ı ğ ı n d a n do l a y ı duyd uğu p işman l ı k l a , ay n ı t a s a y l a , ay n ı

hüzünle karşı l a ş ı r s ı n ı z . Bu b i r and a ge l i p geç e n gü z e l l i ğ i n neden böyle kı s a ömür l ü o l d uğunu ve ar t ı k b i r dah a dönmeyeceğin i i ç i n i z bu r k u l a r a k düşünü r, s e vmey e b i l e va k i t bulamadığ ı n ı z bu a l d a t ı c ı , b i r i ş e ya r am a z gü z e l l i ğ e t a derinden kı r ı l ı r s ı n ı z …

O günün gecesi gündüzünden daha iyi geçti.

Kı r l a r d a n ken t e çok ge ç dönmüş t üm , eve ya k l a ş t ı ğ ı m s ı r a d a s a a t 10’u gösteriyordu. Eve giden yol kanalı n k ı y ı s ı n d a n geç e r , bu saatte burada in cin top oynar. Ne yalan söyleyeyim, kentin uzak bir semtinde oturuyorum. Yürürken bir yandan da şarkı

söylüyordum, çünkü mutlu olduğum zaman l a r ken d i kend im e b i r şeyler mırıldanırım. Hiçbir dostu, arkadaşı olmayan, sevinçli anları n d a s ev i n c i n i k im s e l e r l e pay l a ş am a y a n he r k e s ay n ı şey i yapmaz mı ? B i r d e n bek l emd i ğ im b i r şey ç ı k t ı ka r ş ım a .

Rı h t ı m ı n ko r k u l u k l a r ı ve ko r k u l u k l a r a ya s l a nm ı ş dur a n b i r gen ç

kı z va r d ı önümde ; d i r s e k l e r i n i dem i r l e r i n üs t ü n e day am ı ş , gözleri kanalı n bu l a n ı k s u l a r ı n d a , öy l e c e da lm ı ş t ı . Üze r i n d e yosmalara yaraşı r s i y a h b i r mant o , baş ı n d a da hoş b i r şapk a vardı . “Yü z d e yüz e sme r d i r bu k ı z ” , d i y e düşünd üm . Ayak seslerimi işitmemişti, soluğumu tu t u p yü reğ im kü t kü t a t a r a k yanı n d a n ge ç t i ğ im ha l d e dönüp bakmad ı b i l e . “Tuh a f , ne kad a r da dalmış ” demeye ka lm a d ı , k ı z ı n boğuk h ı ç k ı r ı k l a r ı n ı i ş i t e r e k yerimde donakaldım . Eve t , yan ı l m am ı ş t ı m , ağl ı y o r d u . İş t e b i r daha, bir daha hı ç k ı r d ı . Yüreğ im ac ı d a n bur k u l a r a k , “Aman Tanrım ! ” d i y e hay k ı r d ı m . Kad ı n l a r a ka r ş ı ne den l i ürke k olursam olayım , bambaş k a b i r dur umdu bu . Hemen ona doğru dönüp tam “Hanıme f e n d i ! ” d i y e konu şmay a baş l a y a c a k t ı m k i , bu sö z ü n Rus yüksek sosyetesini anlatan romanlarda binlerce kez

kullanı l d ı ğ ı n ı an ım s a y a r a k d i l i m i tu t t um . Ben sö y l e y e c e ğ im sözleri ararken kı z kend i n e ge l d i , to p a r l a n ı p çev r e s i n e bakı n d ı , baş ı n ı önün e eğer e k k ı y ı boy un c a önümden sü z ü l d ü

gitti. Ben de hemen peşine takı l d ı m . O bunun f a r k ı n a va r a r a k kı y ı d a n ay r ı l ı p yo l u n öbü r yan ı n a , ka r ş ı ka l d ı r ı m a ge ç t i .

Doğrus u s ok ağ ı n o yan ı n a geçmey i gö z e a l am am ı ş t ı m . Yak a l a nm ı ş

bir kuşun yüreği g i b i ça r p ı y o r d u yü r eğ im . Ama o s ı r a d a geç e n bir olay yetişti yardım ıma .

Karşı ka l d ı r ı m d a , yab a n c ı kad ı n ı n b i r a z ge r i s i n d e , f r a k g i ym i ş

oturaklı b i r adam be l i r d i , ama ad am ı n yür ü y ü ş ü h i ç de ot u r a k l ı

deği l d i ; i k i d e b i r duv a r a day a n a r a k s a l l a n a s a l l a n a sürükleniyordu. Geceleyin birilerinin yanı n a ya k l a ş ı p da kendisine sataşmaya kalkışma s ı n d a n kor k a n bü t ü n k ı z l a r g i b i , bu kı z da , o l a n c a ür k e k l i ğ i y l e , yay ı n d a n boş anm ı ş ok h ı z ı y l a koşturuyordu. Eğer şan s ı m ya r d ı m e tmem i ş ol s a da ya l p a l a y a n adam birtakım a t a k ha r e k e t l e r e g i r i şm e s e y d i , k ı z a h i ç b i r zaman yetişemezdim. Adamı n b i r and a i l e r i doğru a t ı l m a s ı y l a , burnunun doğrus u n a k ı z ı n a r k a s ı n d a n s eğ i r tm e s i b i r ol d u . Kı z fı r t ı n a g i b i g i d i y o r d u . Ayak t a zo r dur a n ad am s a onun pe ş i n i bı r a km a k n i y e t i n d e deği l d i . Ar ay ı g i t g i d e kap a t a n he r i f i ç i n ,

“Ha yetişti, ha yetişecek!” dememe kalmadı , gen ç k ı z b i r çığ l ı k a t t ı . Çık a r k e n yan ım a a lm ı ş o l d uğum boğumlu ba s t o n umd a n dolayı Tan r ı ‘ y a ne kad a r şük r e t s em az d ı r . Kend im i b i r and a karşı ka l d ı r ı m d a bu l d um . İş i n s a r p a s a r d ı ğ ı n ı an l a y a n be l a l ı

herif, başı n a ge l e c e k l e r i b i r and a kav r am ı ş o l a c a k k i , ağzın d a n t e k sö z ç ı km a d a n ge r i d e ka l d ı . Anc a k a r am ı z b i r hay l i açı l d ı k t a n s on r a he r i f b i r t a k ı m ha t ı r ı s ay ı l ı r sö z c ü k l e r l e itirazı n ı b i l d i r i y o r o lma l ı y d ı . Ney s e k i sö y l e d i k l e r i b i z e kadar ulaşmı y o r d u .

- Koluma girin, dedim kı z a . Ar t ı k s a t a şm ay ı göz e a l am a z .

Korkudan, heyecandan titreyen kolunu bana verdi. Ey, belalı

adam! O anda sana ne kadar dua etsem azdı r . Göz ucu y l a şöy l e bir baktım k ı z a , t a t l ı b i r esme r gü z e l i y d i . Yan ı l m am ı ş t ı m .



Deminki korkudan mı de s em , yok s a dah a önc e k i üzü n t ü d e n mi , kara kirpiklerinde hâlâ gözyaşları pa r l ı y o r d u . Ama dud a k l a r ı n a bir gülümseme yayı lm ı ş t ı . O da ban a ka ç am a k l ı b i r bak ı ş l a baktı , son r a k ı z a r a r a k baş ı n ı öne eğd i .

- O zaman beni başı n ı z d a n s a v d ı n ı z da bak ı n i ş t e ne l e r o l d u !

Demin yanı n ı z d a dur s am bun l a r ı n h i ç b i r i ge lm e z d i ba ş ı n ı z a , dedim.

- Ama sizi tanım ı y o r d um k i … S i z i de on l a r d a n b i r i s a n d ım .

- Peki, şimdi tanı yo r musunu z ?

- Biraz… Şey, titriyorsunuz. Neden öyle?

Kı z ı n gü z e l l i ğ i yan ı n d a b i r de ze k i o lma s ı pek ho şuma gitmişti.

- Demek, ilk görüşte farkı n a va r d ı n ı z ! Eve t , k im i n yan ı n d a olduğunuzu hemen an l a d ı n ı z . Kad ı n l a r a ka r ş ı çek i n g e n o l d uğum, heyecanlandığ ım ve de en az ı n d a n s i z i n o ad amd a n ko r k t u ğun u z kadar korktuğum b i r ge r ç e k … Hâ l â çek i n g e n l i ğ i m ge çmed i .

Düşte gibiyim, bir kadı n l a konuş a c ağ ım ı düşümde b i l e gör s em inanmazdım .

- Nası l ! S i z ne d i y o r s u n u z !

- Evet, öyle. Eğer e l i m t i t r i y o r s a , bunun ned e n i , s i z i n k i g i b i güzel, küçük bir elin şimdiye dek kolumu böyle sarmamış

olması d ı r . Kad ı n l a r d a n i y i c e uz a k l a ş t ı m , dah a doğru s u kadı n l a r a h i ç a l ı ş ı k deği l i m . Ya l n ı z ya ş a y a n b i r ad am ım ben …

Sizlerle nası l konuş u l a c a ğ ı n ı b i l e b i lm em . Şimd i de bilmiyorum. Sakı n ap t a l c a b i r s ö z sö y l em i ş olmay a y ı m ?

Çekinmeden bildirin. Korkmayı n , da r ı l m am …

- Hayı r , sö z l e r i n i z d e b i r s a çm a l ı k gö r em i y o r um , üs t e l i k gü z e l konuşuyorsunuz. Size karşı aç ı k yü r e k l i o lmam ı i s t i y o r s a n ı z , hemen belirteyim ki, böyle bir çekingenlik kadı n l a r ı n hoşun a bile gider. Hatta daha fazlası n ı i s t e r s e n i z , bu ben im de hoşuma gidiyor ve evime kadar yanımd a yü r ümen i z e i z i n veriyorum.

Sevinçten soluğum ke s i l e c e k g i b i y d i .

- Anlaşı l a n , s i z bend e kor k u n u n ze r r e s i n i b ı r a km a y a c a k s ı n ı z , o zaman da bütün çarelerime elveda.

- Çareleriniz mi? Ne çaresi? İş t e bu çok kö t ü !

- Özür dilerim, ağzımda n ka ç t ı . Ama şu and a s i z d e n b i r d i l e k t e bulunmamamı bend e n na s ı l i s t e r s i n i z ?

- Beğen i lm e k d i l eğ i mi?

- Öyle, öyle ya… Ne olur, benim nası l b i r i o l d uğumu an l am ay a çalış ı n . İş t e , ne r e d e y s e y i rm i a l t ı ya ş ım ı do l d u r a c a ğ ım , hâ l â

insan içine çı km ı ş deği l i m . Böy l e o l u n c a , na s ı l güz e l konuşabilir, nası l s ö z c ü k l e r i ye r l i ye r i n d e ku l l a n a b i l i r i m ?

Her şeyi olduğu g i b i sö y l em e k en i y i s i … Yüreğ im şur amd a konuşurken ben susamam… Neyse, bunun önemi yok… İn an ı r mı s ı n ı z , dah a h i ç b i r kad ı n l a t a n ı şm a d ı m . Eve t , h i ç b i r kadı n l a … B i r gün ge l i p b i r kad ı n t a n ı y a c a ğ ım ı ku r a r dur u r um hep. Bu biçimde kaç kez âşı k o l d uğumu b i l i r mi s i n i z ?

- Nası l o l u r ? Kime?

- Hiç kimseye… İde a l i m d e k i kad ı n a , düşümde gör d üğüm yüzlere… Ben hayalimde romanlar yaratı r ı m . Ah, s i z ben i bilmezsiniz! Bunlar hiç kadı n t a n ı m a d a n o lma z , ama s i z ben im hangi kadı n l a r ı t a n ı d ı ğ ım ı s o rm ay ı n ! Tan ı d ı ğ ım bü t ü n kad ı n l a r , birkaç ev sahibesinden başkası o lmad ı ! Hem de öy l e l e r i n e çattım k i … S i z e b i r şey sö y l e s e m gü l e r s i n i z . Bi r k a ç ke z sokakta kibar bir kadı n l a konuşmay ı geç i r d i m ak l ı m d a n .

Doğald ı r k i bu konu şma l a r s a d e l i k i ç i n d e , çek i n e çe k i n e , saygı l ı ve i ç i m a t e ş t e n yan a r a k yap ı l a c a k t ı . Ona ya l n ı z l ı k t a n kahrolduğumu, h i ç b i r kad ı n l a t a n ı şm a d ığ ım ı an l a t a r a k ben i yanı n d a n uz a k l a ş t ı r m am a s ı n ı i s t e y e c e k ; ben im g i b i umut s u z b i r erkeğin d i l eğ i n i red d e tm e s i n i n kad ı n ı n şan ı n a yak ı şm ay a c a ğ ı n ı

söyleyecektim. Ondan bütün dileğim, ban a ka r d e ş ç e sö y l e y e c e ğ i tatlı i k i sö z c ü k , eve t i k i sö z c ü k o l a c a k t ı . Ağzım ı aç a r açma z beni kovmaması n ı , s ö z l e r i m e i n a n a r a k d i n l em e s i n i , ca n ı i s t e r s e söylediklerime gülebileceğin i , ban a ya n ı t ve rme s i n i , i k i sö z , yalnı z c a i k i sö z sö y l em e s i n i , ond a n so n r a da b i r dah a görüşmeyeceğimi z i b i l d i r e c e k t i m . Bak ı n gü l ü y o r s u n u z … Za t e n ben de bunun için anlatı y o r um …

- Darı lm a y ı n ama kend i kend i n i z i n düşman ı ol d uğunu z i ç i n gülüyorum. Deneseydiniz, sokakta bile bir kadı n l a t a n ı şm ay ı

becerirdiniz. Sadelik kadı n l a r ı n hoşun a g i d e r . Apt a l deği l s e ya da bir şeye canı çok s ı k ı l m am ı ş s a , yü r e k t a ş ı y a n he r kad ı n sizin böyle çekine çekine istediğin i z i k i ç i f t sö z ü

esirgemezdi sizden… Gene de siz benim söylediklerime

bakmayı n . Kim b i l i r , s i z i de l i f i l a n da s a n a b i l i r l e r . Ben demin kendi düşündüklerimi söyledim. Çünkü yeryüzünde

insanları n na s ı l yaş a d ı k l a r ı n ı b i l i r i m , çok şey gör d üm geçirdim!..

- Oh, çok teşekkür ederim! Benim için ne büyük bir iyilik

yaptığ ı n ı z ı b i l em e z s i n i z !

- Peki, peki! Söyleyin bakalım , ben im … Nas ı l sö y l e y e y i m , dostluğa ve i l g i y e değer b i r k ı z ol d uğumu ne r d e n an l a d ı n ı z ?

Niçin bana yaklaşmaya karar verdiniz?

- Niçin mi? Çünkü yalnı z d ı n ı z , o ad am ı n gö zü dönmüş t ü , üs t e l i k geceydi. Bunun benim yönümden bir görev olduğunu kabu l ed i n …

- Ama hayı r , dah a önc e , yo l u n ka r ş ı ka l d ı r ı m ı n d a … Daha or a d a bana yaklaşmak istemiştiniz, öyle deği l mi ?

- Orada, karşı ka l d ı r ı m d a mı? Nas ı l yan ı t ve r e c e ğ im i bilemiyorum doğrus u . Korku y o r um … B i l i y o r musunu z , bugü n çok mutluydum. Durmadan gezdim, şarkı sö y l e d i m . Ken t i n d ı ş ı n a , kı r l a r a yü rü d üm . Şimd i y e dek böy l e mut l u dak i k a l a r ya ş ama d ım .

Siz… ama belki de bana öyle geldi… anım s a t t ı ğ ı m i ç i n özü r dilerim, ağl ı y o rmuş s u n u z g i b i b i r s e s i ş i t t i m . Ben s e , ben s e dayanamadım … Yüreğ im ez i l d i … Oh Tan r ı m ! S i z e ka r ş ı b i r yakı n l ı k duymuş o l am a z mıy ım ? S i z e ka r d e ş i n i z m i ş i m g i b i acımak l a s u ç mu iş l e d i m ? . . Ac ıma sö z ü n d e n do l a y ı bağ ış l a y ı n beni… Neyse, elimde olmadan size yaklaşmak istedimse… Bana gücendiniz mi yoksa?..

Genç kı z göz l e r i n i ye r e i n d i r i p ko l umu s ı k a r a k ;

- Yeter, bı r a k ı n şimd i bun l a r ı , ded i . Sö zü bu konu y a getirdiğim i ç i n ben s u ç l u y um , ama hak k ı n ı z d a ya n ı l m a d ı ğ ı m i ç i n de kı v a n ç l ı y ı m … Eh , eve ge l d i k . Şur a d a ar a so k ağa s a p a c ağ ım .

Evim iki adım öt e d e … Hoşç a ka l ı n . Teş ek k ü r ede r i m …

- Demek birbirimizi bir daha göremeyeceğiz ! . . Her şey böy l e c e bitecek mi?

Kı z gü lme y e baş l a d ı .

- Görüyorsunuz ya! Başlangı ç t a i k i sö z c ü k i s t i y o r d u n u z , şimdiyse… Bununla birlikte hiçbir şey söyleyemem… Belki gene görüşürüz…

- Yarı n bu r a y a ge l e c eğ im . Ben i bağ ış l a y ı n , bunu s i z d e n istiyorum…

- Çok sabı r s ı z s ı n ı z . Üst e l i k , han i ne r d e y s e buyu r g a n b i r tavrı n ı z va r…

- Bir dakika dinleyin beni, diye sözünü kestim. Özür dilerim, belki ağzımda n gen e tu h a f sö z l e r kaç ı r a c a ğ ım … Demek istediğim şu k i , ya r ı n bu r a y a ge lm e d e n edemem . Ben hay a l c i n i n biriyim; hayatımd a yaş a nm ı ş o l a y l a r o kad a r az , b i r l i k t e geçirdiğimi z şu dak i k a l a r o kad a r s e y r e k r a s l a n a n c i n s t e n k i , hayalimde bu anları b i r ç o k ke z t e k r a r l a m am a k e l i m d e deği l .

Sizi bütün bir gece, bütün bir hafta, bütün bir yı l hay a l edeceğim. Ya r ı n bur a y a , hem de t am bur a y a , t am bu s a a t t e geleceğim; bugü n o l a n l a r ı an ım s a d ı k ç a kend im i mut l u hissedeceğim. Pe t e r s b u r g ‘ d a böy l e b i r i k i ye r i m va r. Bi r keresinde, geçmiş günleri anım s a y a r a k s i z i n g i b i ağl am ay a başladım . Kim b i l i r , be l k i s i z de on dak i k a kad a r önc e böy l e bir anı yü z ü n d e n ağl ı y o r d u n u z … Af f e d e r s i n i z , gen e kend im i unuttum, belki de bir zamanlar burada mutlu dakikalar

geçirmiştiniz…

- Peki, belki ben de yarı n s a a t 10 ‘ d a ge l i r i m . Ne yap a y ı m , sizi kı rm a k e l i m d e n ge lm i y o r . Zat e n bu r a d a bu l u nm am ge r e k .

Sakı n r a n d e v u ve r d i ğ im i düşünmey i n , bu r a d a bu l u nm a k kend im için gerekli. Öyleyse, öyleyse sizin de gelmenizin hiçbir

sakı n c a s ı o lma d ığ ı n ı s öy l e y e b i l i r i m . Son r a be l k i bugü n k ü g i b i tatsı z o l a y l a r da ç ı k a b i l i r ; ney s e , bunu he s a b a ka tm ay ı n …

Diyeceğim şu k i , b i r k a ç ke l i m e konu şmak i ç i n s i z i görmek isterim. Ama bunun için sakı n ha kk ım d a kö t ü ya r g ı y a va rm ay ı n , böyle herkese kolayca randevu verdiğimi f i l a n da ak l ı n ı z a getirmeyin… Size bu randevuyu vermezdim, eğer… Ney s e bu gizimi açmayacağım! Ya l n ı z c a b i r koşu l um va r…

Ben coşkunlukla haykı r d ı m :

- Koşulunuz mu var! Ben hepsine, hepsine razı y ı m . İs t e d i ğ i n i z her şeyi yapmaya hazı r ım . Söz ve r i y o r um , s i z e ka r ş ı s ay g ı l ı

olacağım, he r i s t e d i ğ i n i z i yap a c ağ ım … Ben i ar t ı k tanı y o r s u n u z .

Kı z gü l ü y o r d u .

- İş t e s i z i t a n ı d ı ğ ım i ç i n ya r ı n bu r a y a çağ ı r ı y o r um ya … S i z i çok iyi tanı y o r um . Tek r a r an ım s a t ı y o r u m , koşu l umu unutmayacaksı n ı z . Ne o l u r , l ü t f e n ş imd i sö y l e y e c e ğ im i ya p ı n , size bütün içtenliğiml e b i l d i r i r i m : Sak ı n ban a âş ı k o lm ay ı n .

İnanın bana, böyle bir şey mümkün değil. Dostluğa gelince,

hazı r ı m ; i ş t e e l im i uz a t ı y o r um … Ama s e vmek o lma z , a s l a olmaz!

Kı z ı n küçü c ü k e l i n i yak a l a d ı m .

- Yemin ederim!

- Yeminin gereği yok . Bar u t g i b i pa r l a y a c a ğ ı n ı z ı b i l i y o r um .

Bunları s ö y l e d i ğ im i ç i n ku s u r um a bakmay ı n . Ah, ben im de ne kadar yalnı z o l d uğumu b i r b i l s e n i z ! Ne i k i sö z ede c e k , ne de akı l dan ı ş a c a k b i r k im s em va r. Sok a k t a ahb a p ar a y a c a k deği l i m ya. Ama siz başkası n ı z . San k i y i rm i y ı l d ı r ar k a d a şm ı ş ı z g i b i tanı y o r um s i z i … Sö z ü n ü z ü tu t a c a k s ı n ı z , deği l mi?

- Göreceksiniz. Ama bu koca günü nası l ed i p de b i t i r m e l i !

- Güzel güzel uyuyun, size güvendiğimi de ak l ı n ı z d a n çı k a r m ay ı n . İy i ge c e l e r ! Demink i sö z ü n ü z çok hoşuma g i t t i : İnsan her duygusunun, hatta kardeşçe yakınlığının hesabını

vermek zorunda deği l d i r . B i l i y o r musun u z , s i z bun l a r ı

söylediğin i z zaman s i z e güve n e b i l e c e ğ im i hemen an l a d ı m .

- Hangi bakımd a n ? Ne o l u r , s öy l e y i n ?

- Hadi, hoşça kalı n . Bu konu şimd i l i k s a k l ı ka l s ı n . Üs t e l i k sizin için daha da iyidir, böylece romana benzeyecek. Yarı n belki söylerim, belki de gizli kalı r… Önce s i z i n l e konu şmak , sizi çok daha iyi tanımak i s t e r i m …



- Yarı n kend imd e n sö z ede c eğ im . Ne kad a r tu h a f ! San k i b i r mucize içindeyim… Tanrım , ne r e d e o l d uğumu b i l e b i lm i y o r um .

Bana bir başka kadı n ı n yap a b i l e c e ğ i g i b i , ben i t a baş t a n yanı n ı z d a n uza k l a ş t ı r m a d ı ğ ı n ı z i ç i n k ı z ı y o r musunu z kend i n i z e ?

Doğrus u n u sö y l e y i n ! İk i dak i k a d a ben i mut l u b i r i n s a n yaptı n ı z . Eve t , yaş a d ığ ı sü r e c e mut l u o l a c a k b i r k i ş i … Be l k i de beni kendimle uzlaştı r d ı n ı z , bü t ü n kuşku l a r ı m ı ayd ı n l ı ğ a kavuşturdunuz… Öyle anlarım o l d u k i … Ney s e , ney s e , ya r ı n anlatı r ı m . Ya r ı n he r şey i öğren e c e k s i n i z .

- Peki, kabul, önce siz başlayacaksı n ı z .

- Olur.

- Hoşça kalı n !

- Güle güle!

Ayrı l d ı k . Bü t ü n gec e do l a ş t ı m , eve dönmeye b i r t ü r l ü ka r a r veremiyordum. Çok mutluydum. Oh, yarı n bu l u ş a c a k t ı k …

İKİNCİ GECE

Gülerek iki elimi birden sı k a n gen ç k ı z ,

- Görüyorum, günü bitirebilmişsiniz, dedi.

- İk i s a a t t i r bur a d a y ı m , bü t ü n b i r gün ne l e r ol d uğunu bilmezsiniz.

- Biliyorum, biliyorum… Neyse, dönelim konuya. Buraya ne

amaçla geldiğimi b i l i n bak a l ı m ! Ar t ı k dünkü g i b i çen e ça lm a k yok. Bundan sonra aklım ı z ı baş ım ı z a to p l am am ı z ge r e k i y o r . Dün olanları uzun uzu n düşünd üm .

- Ne bakımd a n ak l ı m ı z ı baş ım ı z a t op l a y a c a ğ ı z ? Kend i ad ım a bun a hazı r ı m ben ; ya l n ı z c a şunu be l i r t e y i m k i , şimd i y e dek bu derece aklım baş ımd a o lmam ı ş t ı .

- Olabilir. Birincisi, ellerimi o kadar sı km ay ı n , çok r i c a ediyorum. İk i n c i s i , bugü n s i z i çok düşündüm .

- Sonra?

- Sonrası , he r şey e yen i d e n baş l am a k ge r e k e c e k , çün kü s i z i yeterince tanımad ığ ım a ka r a r ve r d im . S i z e ka r ş ı küç ü k b i r k ı z çocuğu g i b i , t oy c a s ı n a dav r a n d ı m . Sonu ç o l a r a k şunu söyleyebilirim ki, bütün bunları n nede n i yü r eğ im i n yu f k a oluşudur. Yani, her zaman kendi sorunlarım ı z ı çö z üm l e r k e n yaptığ ım ı z g i b i , ken d i kend im i övmemded i r bü t ü n kab a h a t . İş t e bu yüzden, bu yanlış ım ı düz e l t m em i ç i n s i z i i n c e d e n i n c e y e öğrenmeye ka r a r ve r d im . S i z i b i r ba şk a s ı n d a n so r am ay a c a ğ ım a göre de, kendinizi bana siz anlatacaksı n ı z , ney i n ne s i olduğunuzu s i z s öy l e y e c e k s i n i z . Hayd i , an l a t ı n bak a l ı m , kimsiniz siz? Yaşamöykünüzü bir an önce dinlemek istiyorum.

- Yaşamöykümü mü? diye haykı r d ı m ko r k u y l a . Bi r ya ş amöy k ümün olduğunu s i z e k im sö y l e d i ? Ben im öy l e b i r şey im yok …

Kı z gü l e r e k s ö z ümü ke s t i :

- Yaşamöyküsüünüz olmadığ ı n a gö r e na s ı l ya ş a d ı n ı z öy l e y s e ?

- Yaşamımd a an l a t ı l a c a k ne o l a b i l i r k i ! Ben kend i kend im e , yalnı z yaş am ı ş b i r ad am ım . Eve t , ya l n ı z , yap a y a l n ı z … S i z

“yalnı z ” ı n ne demek o l d uğunu b i l i r mi s i n i z ?

- Nası l ya l n ı z ? Yan i s i z k im s e y i görmed e n mi ya ş a d ı n ı z ?

- Hayı r , öy l e deği l . Görme s i n e gör ü y o r um ama ya l n ı z ı m gen e de .

- Kimseyle konuşmadığ ı n ı z ı mı sö y l em e k i s t i y o r s u n u z ?

- Eh, öyle sayı l ı r .

- Öyleyse siz ne biçim bir insansı n ı z , an l a t s a n ı z a ken d i n i z i !



Haa! Durun, anlı y o r um ; s i z i n de ben im g i b i b i r n i n e n i z va r.

Benimkinin gözleri kördür, kendimi bildim bileli beni eteğin i n dibinden ayı rm a d ı , ne r d e y s e konu şmay ı b i l e unu t t um . İk i y ı l kadar önce bir yaramazlığ ım ı gö r d ü . Ben i yan ı n d a tutamayacağın ı ak l ı ke s i n c e e t eğ im i et eğ i n e i l i ş t i r d i , böy l e c e birbirimizden hiç ayrı lm a z o l d u k . O ot u r u r , kö r l ü ğün e bakmad a n çorap örer; ben de ya dikiş dikerim, ya da yüksek sesle ona kitap okurum. İş t e böy l e b i r ya ş ama düz e n im i z va r. İk i y ı l d ı r yanı n d a , e t eğ im e t eğ i n e iğne l i ot u r u y o r um …

- Aman, Tanrı kor u s u n ! Ne büyü k t a l i h s i z l i k ! Ama ben im böy l e bir ninem yok.

- Olmadığ ı n a gö r e n i ç i n evd e ot u r u y o r s u n u z ?

- Dinleyin, benim nası l b i r adam o l d uğumu öğrenmek i s t e r misiniz?

- İs t e r i m ya …

- Hem de tam anlamı y l a ?

- Evet, tam anlamı y l a !

- Peki öyleyse, ben bir tipim.

Genç kı z b i r y ı l d ı r i l k ke z gü l ü y o r mu ş g i b i kah k a h a y l a gü lme y e başladı .

- Tip! Ne tipi? Siz insanı gü lmek t e n ça t l a t ı r s ı n ı z va l l a h i !

Bakı n şur a d a b i r s ı r a va r , had i ot u r a l ı m . Bur a d a n ge l i p geç e n olmaz, bizi işitmezler. Vakit geçirmeden anlatı n öykün ü z ü ! S i z ne derseniz deyin beni yaşamöyküsüünüz olmadığ ı n a

inandı r am a z s ı n ı z . Bend e n g i z l e d i ğ i n i z b i r şey l e r va r. Önce t i p ne demektir, onu anlatı n .

Ben de onun çocukça gülmesine katı l a r a k gü lm ey e baş l a d ı m .

- Tip mi dediniz. Tip, herkesten farklı , gü l ü n ç ad am demek t i r .

Kimseye benzemeyen bir yaratı l ı ş ı va r d ı r . Haya l c i n i n an l am ı n ı

bilir misiniz?

- Hayalci mi? Bilmez olur muyum hiç! Kendim de bir hayalciyim.

Ninemin yanı n d a ot u r u r k e n ak l ı m a ne l e r ne l e r ge lm e z ! . . Haya l kurmaya başlayı n c a öy l e da l a r g i d e r i m k i , per i pad i ş a h ı n ı n oğluy l a ev l e n d i ğ im i düşünd üğüm b i l e ol u r . Haya l e da lm a k ba z e n çok iyi şeydir.

Kı z ı n yü z ü b i r d e n dur g u n l a ş t ı :

- Ama her zaman deği l , ded i . Hel e i n s a n ı n düşün e c e k şey i olursa.

- Çok güzel! Eğer pe r i pad i ş a h ı n ı n oğlu y l a ev l e nm e y i kuruyorsanı z ben i çok i y i an l a y a c a k s ı n ı z demek t i r . Durun bakayım , ben dah a s i z i n ad ı n ı z ı b i lm i y o r um .

- Demek en sonunda aklı n ı z baş ı n ı z a ge l d i . Bi r a z geç deği l mi ?

- Ah, kusura bakmayı n , o kad a r mut l u y um k i , ad ı n ı z ı so rma k aklıma b i l e ge lme d i .

- Adım Nas t e n k a .

- Nastenka! Hepsi o kadar mı ?

- O kadar! Az mı ge l d i yok s a , s i z de ne doyma z şey s i n i z !

- Az mı ded i n i z ? Çok b i l e , hem de pek çok ! Daha i l k buluşmamı z d a s i z e Nas t e n k a dememi i s t e d i ğ i n i z e gör e , i y i kalpli bir kı z o lma l ı s ı n ı z .

- Öyleyimdir! Eh, hadi anlatı n .

- Peki, Nastenka, şimdi gülünç öykümü dinlemeye hazı r o l u n …

Yanı n a ot u r d um , c i d d i , b i l g i ç b i r t av ı r t a k ı n d ı m , k i t a p t a n okur gibi anlatmaya başladım .

- Belki de bilmezsiniz, Nastenka, Petersburg’un benim

oturduğum s em t i n d e o l d u k ç a ga r i p şey l e r va r d ı r . Bü t ü n Petersburgluları ay d ı n l a t a n gün e ş or a d a b i r baş k a d ı r , s a n k i yalnı z o ye r l e r i ç i n ı sm a r l a n m ı ş g i b i ap ay r ı , yen i b i r görünüşe bürünür. Başka, özel bir ış ı k l a ay d ı n l a t ı r or a l a r ı .

İşte bu köşelerde yaşantılar da değişiktir, sevgili Nastenka!

Çevrenizde kaynaşan şu yaşantı l a r a h i ç ben z eme z . Zaman ım ı z ı n ağırb a ş l ı yaş am ı n d a n ay r ı , an c a k mas a l l a r d a i ş i t i l e n t ü r d e n bir şeydir bu. Katı k s ı z hay a l l e r ve a t e ş l i ü l k ü l e r l e karış ı k … (Ne ya z ı k k i , Nas t e n k a , so n de r e c e a ş ağ ı l ı k demeye dilim varmı y o r . ) Renk s i z , bay a t , bay ağ ı b i r yaş am bu ded iğ im .

- Aman Tanrım , bu ne baş l a n g ı ç böy l e ! Bak a l ı m , dah a ne l e r işiteceğiz ?

- Çok şeyler işiteceksiniz Nastenka. (Bana öyle geliyor ki

size Nastenka demekten hiç yorulmayacağım. ) İş t e bu köşe l e r d e tip adamlar, hayalciler yaşarlar. Bir hayalciyi eni konu

tanı tm a k i s t e r s e k , ona c i n s i y e t i o lm ay a n ya r a t ı k da diyebiliriz. Çoğunl u k l a i n s a n ay ağ ı değmeye n kuy t u l a r a yerleşir hayalci, gün ış ığ ı n d a n ka ç ı y o r mu ş g i b i b i r ha l i vardı r . Köşe s i n e bu çe k i l i ş i , sümük l ü b ö c e k l e r i n de l i k l e r i n e kaçması n a ben z e r . Daha doğru s u , kap l umb ağa g i b i ev i n i s ı r t ı n d a taşı y a n hay v a n l a r ı and ı r ı r . Niç i n ac a b a bu ad am dör t duv a r ı n ı

bu kadar çok sever dersiniz? Hem de yüzde yüz yeşile boyanmı ş , isten, sigara dumanı n d a n ka r a r m ı ş , hüzü n ve r i c i dör t duva r ı n ı ?

Zaten pek az olan dostları n d a n b i r i onu ev i n d e gö rmey e ge l s e , bu tuhaf adam evine kadar gelen dostunu niçin kı z a r ı p

bozararak, şaşkı n l ı k t a n e l i ay ağ ı do l a ş a r a k ka r ş ı l a r ? (S o n u n d a olup olacağı , do s t l a r ı ond a n yav a ş yav a ş uz a k l a ş a c a k t ı r . ) Dör t duvar arası n d a b i r su ç i ş l em i ş g i b i , ka l p pa r a ba sm ı ş g i b i b i r hali vardı r . San k i b i r der g i y e imz a s ı z b i r mek t u p ya z a r a k , içine kendi şiirlerini koymuş, mektupta da, şiirlerin ası l sahibi öldüğü i ç i n oza n ı n b i r do s t u ol a r a k d i z e l e r i n i n yayı n l a nm a s ı n ı b i r bor ç s ay d ı ğ ı n ı b i l d i r m i ş g i b i d i r . Nas t e n k a , niçin dostları y l a ot u r u p t a t l ı b i r so h b e t e da lm a z t i p ad am ?

İçeri girdikten sonra birdenbire neşesi kaçan dostuna niçin gülmez, niçin ağzın d a n hey e c a n l ı t e k sö z ç ı km a z ? Oys a b i r başka yerde olsa gülüp eğlenmey e , hey e c a n l a konu şmay a , kadı n l a r d a n s ö z e tmey e ba ş l a r d ı . Pek ya k ı n l a r d a ed i n i l m i ş o l a n bu dostun kendisi de niçin daha ilk ziyarette -çünkü ikincisi olmayacak, bir daha bu eve adım ı n ı atm ay a c a k t ı r - şaş ı r ı r , ev sahibinin allak bullak olmuş suratı n a bak t ı k ç a ( eğe r nükteciliği va r s a ) nük t e l e r i ağz ı n d a donup ka l ı r ? Tab i i b i z i m tuhaf adam iyice pusulayı şaş ı r a c a k ; dur umu ku r t a r a y ı m , konuşmayı can l a n d ı r a y ı m , g i r g i n l i ğ i m i or t a y a koy a r a k kad ı n l a r hakkı n d a b i l d i k l e r i m i sö y l e y e y i m , bu ne z a k e t i m l e de , yan ı l ı p ziyaretime gelerek güç duruma düşen dostuma hoş görüneyim

derken pot üstüne pot kı r a c a k t ı r . Niç i n konu k , a s l ı a s t a r ı

olmayan, çok önemli bir işi anım s a y a r a k b i r d e n b i r e şapk a s ı n a sarı l ı p hemen ay ağa f ı r l a r ; p i şman l ı k duyduğunu gö s t e r m e y e çalış a n , k ı r d ı ğ ı po t l a r ı düz e l t m e k i s t e y e n ev s a h i b i n i n s ı c a k el sı k ı ş ı n d a n kur t u l a r a k kend i n i d ı ş a r ı a t a r ? Bu do s t n i ç i n daha eşikten adım ı n ı d ı ş a r ı a t a r a tma z kah k a h a y ı ba s a r a k , aslı n d a çok i y i b i r ço c u k ol d uğunu b i l d i ğ i bu tu h a f a r k a d a ş ı n a bir daha uğramamay a yem i n ede r ? Bi r yan d a n da , n i ç i n , b i r a z önce konuştuğu bu ad am ı n yü z ü n ü n b i ç i m i n i , f a z l a b i r i l g i s i olmamakla birlikte, zavallı b i r ked i yav r u s u n u n dövü l d ü k t e n sonra suratı n ı n a l d ı ğ ı b i ç im l e k ı y a s l a m a y a ka l k a r . Zav a l l ı

kedicik, onu tartaklayan, korkutan her türlü eziyeti yapan

çocukları n e l i n d e n kur t u l u r kur t u lm a z ge l i p ka r a n l ı k t a b i r sandalyenin altı n a s i nm i ş t i r ; ar t ı k or a d a i s t e d i ğ i kad a r tüylerini kabartı p t ı r n a k l a r ı n ı gö s t e r e c e k , ut a n ç t a n b i ç i m d e n biçime giren yüzünü patileriyle yı k a y a c a k , ond a n so n r a da uzu n bir zaman dünyaya, insanlara, hatta sahibinin evinde ona

acı y a n s o f r a c ı kad ı n ı n ve r d i ğ i yemek ar t ı k l a r ı n a b i l e düşman gözüyle bakacaktı r.

Ağzı b i r ka r ı ş aç ı k , gö z l e r i n i be l e r t e r e k ben i şaşk ı n şaşk ı n dinleyen Nastenka buraya gelince sözümü kesti.

- Bir dakika! Bütün bu anlattı k l a r ı n ı z ı n a s ı l nede n i n i b i lm em ama bana bir sürü gülünç sorular sormanı z ı n s e b e b i n i de anlayamı y o r um . Anl a d ı ğ ım b i r şey va r s a , o da bü t ü n bu serüvenlerin sizin başı n ı z d a n ge çm i ş o lma s ı d ı r .

Yüzüm çok ciddi bir anlatıma bü rü nmüş t ü .

- Kuşkusuz öyle! dedim.

- Peki, siz anlatmanı z a dev am ed i n . Öykünü z ü n na s ı l b i t e c e ğ i n i çok merak ediyorum.

- Kahramanım ı z ı n , dah a doğru s u ben im , çünk ü bü t ü n anlattı k l a r ı m ı n kah r am a n ı kend im im , çek i l d i ğ i m b i r köşed e kendi hayalimde neler yaptığ ım ı mı öğrenmek i s t i y o r s u n u z , Nastenka? Bir arkadaşım ı n bek l e nm ed i k z i y a r e t i ka r ş ı s ı n d a neden zihnimin allak bullak olduğunu mu b i lm e k i s t i y o r s u n u z ?

Odamı n kap ı s ı aç ı l ı r aç ı l m a z n i ç i n k ı z a r a r a k e l im i n ay ağ ım ı n dolaştığ ı n ı , konuğumu ka r ş ı l a m a y ı be c e r em e d i ğ im i ç i n , konukseverlik duygumun etkisiyle, nası l ye r i n d i b i n e geç t i ğ im i mi işitmek istiyorsunuz? Söyleyin…

- Evet, evet! Bilmek istediğim şey bu . Din l e y i n , s i z öykü n ü z ü

çok güzel anlatı y o r s u n u z , ac a b a dah a az gü z e l an l a t a m a z mı s ı n ı z ? İn s a n s i z i n k i t a p t a n okuduğunu z u s a n ı r …

Gülmemek için kendimi zor tutarak, sert ve mağrur b i r s e s l e :

- Nastenka, sevgili Nastenka, çok güzel anlatığ ım ı ben de biliyorum, dedim. Ama beni bağış l a y ı n , başk a tü r l ü an l a t a m am .

Yedi mühürlü bir küpün içinde bin yı l hap i s ka l d ı k t a n so n r a mühürleri sökülüp dış a r ı s a l ı n a n Haz r e t i Sü l e ym a n ‘ ı n ruh un u taşı y o rmuşum g i b i b i r duyg u i ç i n d e y i m . Uzun b i r ay r ı l ı k t a n sonra size kavuşunca (çünkü, Nastenka sizi çoktandı r

tanı y o r um , çünk ü böy l e b i r i n i y ı l l a r d ı r a r ı y o r d um ; ar a d ı ğ ım kimse sizsiniz, karşı l a şm am ı z a l n ı m ı z a ya z ı l m ı ş ) , ruh umd a birdenbire binlerce kapak açı l d ı ve şimd i konuşma s e l i ha l i n d e boşalı y o r um , yok s a boğu l u r um , s e v g i l i Nas t e n k a . Onun i ç i n , Nastenka, ne olur, sözümü kesmeyin; beni saygı y l a , so n u n a kadar dinleyin. Dinlemeyecekseniz susarım .

- Peki, peki, peki! Bir daha sözünüzü kesmeyeceğim. An l a t ı n , artı k ağz ımd a n t e k sö z ç ı km ay a c a k .

- Öyleyse devam ediyorum. Dostum Nastenka, günün bir saati var ki, onu çok severim. Bütün işlerin, görevlerin, çalışma l a r ı n bittiği b i r s a a t t i r bu . Herke s yemek yemek , d i n l e nm e k i ç i n akı n ak ı n ev l e r i n e g i d e r . Yo l boyu n c a şak a l a ş a r a k akş am ı , geceyi nası l ge ç i r e c e k l e r i n d e n s ö z ede r l e r . Bu s a a t t e kahramanım ı z da , - i z i n ve r i r s e n i z Nas t e n k a , öykümü üçün c ü

şahısla anlatayım, çünkü birinci şahısla anlatmaktan çok

utanı y o r um - eve t kend i n e gö r e b i r i ş i o l a n kah r am a n ı m ı z da bu saatte herkes gibi sokaktadı r . Bi r a z yo r g u n , so l u k yü z ü n d e garip bir zevkin izleri görülebilir. Soğuk Pe t e r s b u r g göğünd e yavaş yavaş sönmekte olan grubun son ış ı k l a r ı n ı heye c a n l a seyreder. “Seyreder” demek yalan olur, daha doğrusu bu ışıkları içinde duyar. Çünkü yorgun olduğu ya da o sırada

zihni daha ilginç şeylerle uğraş t ığ ı i ç i n çev r e s i n e ay ı r d ı ğ ı

zaman ister istemez pek az olacaktı r . Er t e s i gün e kad a r k i can sı k ı c ı i ş l e r i n i b i t i r d i ğ i , b i r oku l l u g i b i s ı n ı f t a n ç ı k ı p oyunları n a , ya r am a z l ı k l a r ı n a kav u ş t uğu i ç i n k ı v a n ç l ı d ı r , sevincinden yerinde duramaz. Şöyle bir göz atı n ona , Nas t e n k a , bu sevincin, bu coşkunluğun adamc ağ ı z ı n s i n i r l e r i n i uyardığ ı n ı , ha s t a l ı k de r e c e s i n d e duya r l ı o l a n hay a l ye t e n e ğ i n i hemen harekete geçirdiğin i gö r e c e k s i n i z . Adam da l g ı n d ı r , düşünmektedir… Onun ne düşündüğünü s a n ı r s ı n ı z ? Akşam yemeğin i mi ? Gecey i na s ı l ge ç i r e c e ğ i n i mi ? Bakmak t a ol d uğu b i r şeyi mi? Bir beyefendinin, güzel atların çektiği pırıl pırıl arabası i ç i n d e önünd e n ge ç e n b i r bay a n a ho ş b i r b i ç i m d e s e l am verişini mi?.. Hayı r , Nas t e n k a , onun böy l e şey l e r l e i l g i s i olamaz. O şimdi kendi iş yaşamı y l a dopdo l u d u r ; s ön e n güne ş i n son ış ı k l a r ı n ı n neş ey l e pa r l a y ı ş ı boşun a deği l d i r , bu ışıklardan ısınan yüreğinde binlerce duygu uyanarak ruhu

alabildiğine zen g i n l e şm i ş t i r . Kahr am a n ım ı z , üz e r i n d e yü r ü d üğü

yolun daha önce en ufak girintisi çı k ı n t ı s ı y l a i l g i l e n i r k e n , şimdi nerdeyse bu yolun kendisinin bile farkında değildir.

“Hayal tanrı ç a s ı ” bec e r i k l i e l l e r i y l e a l t ı n ka s n a k l ı ge r g e f i n i hazı r l a m ı ş ( s e v g i l i Nas t e n k a , s a n ı r ı m Ju ko v s k i ‘ y i (* ) okumuşsunuzdur); şimdi de peri masalları n ı n ak ı l a lm a z dünyası n ı n nak ı ş l a r ı n ı i ş l em e k t e d i r . Kimb i l i r be l k i de kahramanım ı z hay a l t a n r ı ç a s ı n ı n hün e r l i e l l e r i y l e yed i ka t göğe yük s e l m i ş , b i l l û r d a n yo l l a r ı n g r a n i t yay a kaldı r ı m l a r ı n d a n ev i n e doğru yü r ümek t e d i r . İs t e r s e n i z onu durdurun; nerede bulunduğunu , han g i yön e g i t t i ğ i n i so r u n . S i z e ne bulunduğu ye r i , ne de g i t t i ğ i yönü sö y l e y e b i l e c e k t i r ; yapacağı t e k şey ut a n c ı n d a n yü zü k ı z a r a r a k dur umu kur t a r m a k için bir yalan uydurmaktı r . İş t e , yo l u n u şaş ı r a n , s ay g ı d e ğ e r , yaşlı b i r kad ı n onu yay a ka l d ı r ı m ı n ı n t am or t a s ı n d a durd u r a r a k yolu sorduğu z aman , onun b i r d e n b i r e i r k i l e r e k kor k u y l a çevresine bakı nma s ı , bağı rmamak i ç i n kend i n i zo r tu tm a s ı

bundan ileri gelir. Kahramanım ı z , ca n ı s ı k ı l a r a k , su r a t ı b i r karış , yo l u n a dev am ede r. O s ı r a d a b i r ç o k k ims e ona bak a r a k gülümsüyor, arkası n d a n l a f a t ı y o r d u r ; ç iğne nmemek i ç i n kahramanım ı z ı n önünd e n ka ç a n küçü k b i r k ı z ço cuğu da onun dalgı n gü l üm s e y i ş i n e şaşk ı n şaşk ı n bak a r a k edep s i z c e gülmüştür. Oysa bizimki bunları n pek f a r k ı n d a deği l d i r . Ayn ı

hayal perisi yaramazlı k o l s u n d i y e yo l d a k i ya ş l ı kad ı n ı , meraklı yay a l a r ı , küçü k k ı z ço c uğunu ( k a h r am a n ı m ı z o s ı r a d a oradan geçmişse) Fontanka’daki dizi dizi mavnaları n üz e r i n d e uyuyan köylüleri de -sineklerin örümcek ağın a düşüşü g i b i -

işlemiştir gergefine. Garip adam hepsini içine akı t a r a k kulübesine girmiş, sofraya oturmuş, yemeğin i y i y i p

bitirmiştir; ası k s u r a t l ı , ked e r l i b i r kad ı n o l a n h i zme t ç i s i Matriyona sofrayı t op l a y ı p ona p i p o s u n u ve r d i ğ i zaman an c a k yeni yeni kendine gelerek yemeğin i b i t i r d i ğ i n i an ım s a r , bunc a şeyi nasıl yaptığına şaşar kalır. Odası karanlıklara

gömülmüştür; ruhunda boşluk, hüzün vardı r . Baş ı n ı n i ç i n d e fı r ı l f ı r ı l dönen hay a l düny a s ı gü r ü l t ü s ü z pa t ı r t ı s ı z yı k ı l m ı ş , ge r i d e t e k i z b ı r a km a d a n düş g i b i uçup g i tm i ş t i r ; artı k o ney i hay a l e t t i ğ i n i b i l e an ım s am a z . Ama ağı r d a n ağı r a içini sı z l a t a n b i r duy g u , yü r eğ i n i hop l a t a n b i r i s t e k hay a l gücünü gı c ı k l a y ı p kamç ı l a r k e n be l l i be l i r s i z b i r y ığ ı n baş k a hayali çağır ı r peş i n d e n . Ufa c ı k oda s ı n d a s e s s i z l i k hüküm sürmektedir; yalnı z l ı k , uyuşuk l u k hay a l güc ü n ü okş a r . Mut f a k t a kahve pişiren ihtiyar Matriyona’nı n ce z v e s i n d e k i su g i b i hayaller de yavaş yavaş kaynaşmaya, harekete geçmeye başlar.



Bu kaynaşma gittikçe hı z l a n ı r , hay a l c i m i z i n ge l i ş i g ü z e l e l i n e aldığ ı k i t a p dah a üçün c ü s ay f a y a va rma d a n ye r e düşe r . İş t e hayal dünyası yen i d e n ca n l a n ı p kur u lmu ş t u r . Yen i b i r düny a .

Baş döndürücü yeni bir yaşam göz kamaştı r ı c ı ren k l e r i y l e önünde alabildiğine uz a nma k t a d ı r . Haya l l e r ona mut l u l u k yolları n ı aç a r . Çeşn i s i değiş i k , a l d a t ı c ı , t a t l ı b i r ze h i r !

Artı k onun b i z i m ge r ç e k ya ş a n t ı m ı z l a i ş i yok t u r ! Her şey i tersinden gören gözlerinde sizinle ben tembel, uyuşuk, bezgin bir yaşam sürmekteyizdir, ona göre hepimiz alı n ya z ı m ı z a küskün yaşamayı yük s ay a n i n s a n l a r ı z . Gerç e k t e n de öy l e , i l k bakış t a b i r b i r i m i z e da r g ı nm ı ş ı z g i b i soğuk , a s ı k su r a t l ı

durmuyor muyuz, Nastenka? “Zavallı l a r ” d i y e düşünü r hay a l c i bizi görünce. Ama bir de onun önünde en canlı , en göz a l ı c ı , en büyüleyici renklerle, sı n ı r s ı z b i r t a b l o ha l i n d e aç ı l a n engin düş evrenine bakı n ! Doğal o l a r a k en ön p l a n d a da hayalcimizin kendisi yer almaktadı r . Çeş i t çeş i t s e r ü v e n l e r , uçsuz bucaksı z , sü r ü k l e y i c i hü l y a l a r peş i peş i n e ge l i r . Onun neler kurduğuna ge l i n c e … Bu da düşünü l e c e k şey mi ? . . Her şey vardı r onun hay a l l e r i n d e … İ l k i n t a n ı nm am ı ş , so n r a da şöhretin tacını giymiş bir ozan olmakla işe başlar. Hoffman’la arkadaşlığ ı , Ba r t e l e m i ge c e s i , Di a n a Ver n a n , İv a n Vasilyeviç‘in Kazan kentini alı r k e n gö s t e r d i ğ i kah r am a n l ı k gelir bunun peşinden. Ondan sonra da Klara Moubray Evfiya

Dense, Jean Huss’un papazlar meclisinde sorguya çekilişi,

Robert’te ölülerin dirilmesi. (Müziğin i an ım s a r mı s ı n ı z ? San k i mezarlı k koku s u ge l i r bur nu n u z a . ) Minna i l e Br a n d e , Bre z i n a Savaşı , Dan t o n , Kleo p a t r a e i su o i aman t i , (* ) Ko l umn a ‘ d a küçük bir ev -bu ev kendinindir- ve içinde de, benim sevgili meleğim, t ı p k ı s i z i n g i b i ağz ı n ı aç a r a k k ı ş ge c e l e r i hayalcimizi merakla dinleyen sevimli bir yaratı k …

İşte böyle, Nastenka, tembellikten zevk alan bu adamın yanında bizim yaşamak istediğimi z yaş am ı n ne değer i ol u r ? Ona gö r e b i z zavallı , ac ı n a c a k b i r ya ş am sü rmek t e y i z . Ama zaman ı ge l i n c e bu acı n a c a k yaş am ı n b i r günü i ç i n bü t ü n hay a l y ı l l a r ı n ı göz ü n ü

kı r pm a d a n ve r e c eğ i bun a l ı m l ı b i r an a ça t a c a k t ı r , o an ge l i p çattığ ı n d a hem de ka r ş ı l ı ğ ı n d a b i r mut l u l u k , s e v i n ç bek l em e d e n verecektir yı l l a r ı n ı . Hüzün , p i şman l ı k , s ı n ı r t a n ı m a z ked e r onun gözünü korkutmayacaktı r . Çünkü , dah a o an , o kor k u l u an gelip çatmamış t ı r , hay a l c i m i z h i ç b i r i s t e k duyma z . Kend i s i n i bütün isteklerin üstünde görür, her şey elinin altı n d a d ı r , he r şeye kanıksamıştır… Yaşamını kendi kurar, ona her an canının istediği b i ç i m i ve r i r . Üst e l i k bu i n a n ı l m a z düş ev r e n i öy l e kolay, öyle doğal b i r yo l l a kur u l u r k i , düş ol d uğu ak l ı n ı n köşesinden geçmez! Zaten düş evreninin, duyguları n ı n

yanı lm a s ı n d a n doğan b i r s e r a p , a l d a t ı c ı b i r hü l y a o l d uğun a inanmak istemez; bu, onun için gerçektir, gerçeğin t a

kendisidir.

Söyler misiniz, Nastenka böyle anlarda neden bu hayalcinin içi içine sığmı yo r ? Hang i güç , han g i g i z l i güç , nab z ı n ı

hı z l a n d ı r ı p gö z l e r i n d e n ya ş l a r ak ı t ı y o r ? Niç i n so l g u n yü zü , ıslak yanakları cayır cayır yanarken, bütün benliğini coşkun bir sevinç kaplı y o r ? Neden tü k e nme z b i r s e v i n ç ve mut l u l u k içinde geçen uykusuz geceler ona bir an kadar kı s a ge l i y o r ?

Pencereleri şafağın pembe ı ş ı k l a r ı y l a k ı z a r a n i ç ka r a r t ı c ı

odası n d a , kah r am a n ım ı z , geç i r d i ğ i coşk u l u s a a t l e r d e n so n r a yorgun, hasta olarak kendini güçlükle yatağın a a t a r . Göz l e r i n i kaparken içini ezen derin bir haz duymaktadı r . Pe t e r s b u r g sabahları n a özg ü a l d a t ı c ı b i r hay a l ı ş ığ ı ayd ı n l a t m a y a başlamış t ı r i ç e r i s i n i .

Öyledir, Nastenka! Dış a r d a n bak ı n c a a l d a n ı r , hay a l c i m i z i n benliğin i s a r a n tu t k u n u n ge r ç e k o l d uğun a i n a nm ay a baş l a r s ı n ı z .

Bu temelsiz hayallerde gözle görülür, elle tutular şeylerin olmadığ ı n a i n a nma k pek de ko l a y deği l d i r . Oys a hep s i yalandı r ! . . Hem de ne ya l a n , Nas t e n k a , ne ya l a n ! . . Diye l i m âşı k o lmuş t u r ; s e v g i n i n bü t ü n coş ku s u n u , b ı k t ı r ı c ı

üzüntülerini ta içinde duymaktadı r… Şunun yü zü n ü döndü r ü p dikkatlice bir bakı n ! Çı l g ı n c a hay a l l e r i n d e âş ı k ol d uğu sevgilisinin yüzünü bile görmediği k im i n ak l ı n a ge l i r , Nastenka? Onun sevgilisini yalnı z c a baş döndü r ü c ü

hayallerinde, bir de düşlerinde gördüğünü s i z o l s a n ı z düşünebilir misiniz? Bütün dünyaya boş verip bunca yı l e l e ele, gönül gönüle yaşadı k l a r ı ya l a n o l a b i l i r mi ? Geç va k i t , ayrı lm a s a a t i ge l i n c e kap a l ı , f ı r t ı n a l ı hav a y a , göz y a ş l a r ı n ı

siyah kirpiklerinden kapı p uçu r a n rü z g â r a a l d ı r m a d a n sevgilisinin göğsüne kap a n ı p hüng ü r hüngü r ağl a y a n kad ı n kimdir öyleyse? Birbirlerine güvenerek, birbirlerini

isteyerek, “bunca yı l t a de r i n d e n ” s e v e r e k ba ş baş a ge zmey e çı k t ı k l a r ı , t e r k ed i l m i ş , ı s s ı z , y ı k ı n t ı l a r l a do l u ya b a n i , hüzünlü bahçe; yosunla kaplı bah ç e yo l l a r ı hay a l miyd i ? Ya o dedelerden kalma garip ev? Sevgilisi burada suratsı z , yaş l ı

kocası y l a i ç i n e kap a n ı k , üzü n t ü do l u b i r hay a t sü r ü y o r d u .

Aşkları n ı b i r b i r l e r i n d e n b i l e g i z l e y e n s e v g i l i l e r i n bu az konuşan, hı r ç ı n adamd an öd l e r i kop a r d ı . Oys a bun c a üzün t ü y e , korkuya karşı n çok t em i z , gün a h s ı z b i r aşk l a r ı va r d ı . Ama insanlar kötü düşünürler, Nastenka! (Hep öyledir ya.) Sonra, yurdundan uzaklarda, öğle s ı c ağ ı n d a n kav r u l a n yab a n c ı b i r göğün a l t ı n d a , s on s u z gü z e l l i k l e r l e do l u b i r ken t t e , pa r l a k bir saray balosunda (saraysı z da h i ç o lma z ! ) s e v g i l i s i n e raslar. Bol ış ı k l a ay d ı n l a t ı l m ı ş , de f n e da l l a r ı n ı n s a r d ı ğ ı

balkonda sevgilisi onu tanı y a r a k yü zü n d e k i ba l o mask e s i n i atar; heyecandan titreyen sesiyle, “Artı k özgü r üm … ” d i y e fı s ı l d a r . B i r b i r i n e s a r ı l a n s e v g i l i l e r aşk l a r ı n ı n coşku n l uğu içinde ayrı l ı k gün l e r i n i , kede r l e r i n i , ac ı l a r ı n ı , ya ş l ı

kocayı , uz a k t a k i yu r t l a r ı n d a ka l a n i ç ka r a r t ı c ı bah ç e y i , sı k ı n t ı do l u ev i , s on ke z öpüş t ü k t e n son r a b i r b i r l e r i n i n kolları n d a n gü ç l ü k l e s ı y r ı l ı p ay r ı l d ı k l a r ı s ı r a y ı , he r şey i , her şeyi unuturlar.

Tam o sı r a d a b i r d e n kap ı aç ı l ı r , uzun boy l u , s ağ l am yap ı l ı , geveze, şaklaban bir genç olan arkadaşı eş i k t e gö zü k e r e k s a n k i bir şey olmamış g i b i , “Ş imd i Pav l o v s k ‘ t a n ge l i y o r um ! ”

haykı r ı ş ı y l a da l a r i ç e r i . Haya l c i m i z i n t e p e s i n d e n aş ağ ı kay n a r sular dökülür, komşusunun bahçesinden çaldığ ı e lm ay ı ceb i n e sokmaya çalış a n b i r ço c uğun t e l a ş ı i ç i n d e neye uğrad ığ ı n ı

şaşırır. Oysa yaşlı kont ölmüş, mutluluk yolları açılmıştır.

Bu kez de Pavlovsk’tan gelen arkadaşı baş ı n a be l a ke s i l i r …

Coşkulu konuşmamı hey e c a n l a ke s e r e k su s t um . Çünkü i ç im d e n b i r kahkahanı n pa t l a m a k üze r e o l d uğunu h i s s e d i y o r d um . Ruhumda k i şeytan kımıldamaya başlamıştı. Çenem titriyor, gözlerim

buğul an ı y o r , b i r yumr uk ge l i p ge l i p boğaz ım ı t ı k ı y o r d u .

Korktuğum b i r şey de , ze k i göz l e r i n i koc am an , koc ama n aç a r a k beni dinleyen Nastenka’nı n da çoc u k s u , ç ı l g ı n b i r kah k a h a y l a gülmesiydi. Çok pişmandım , epey d i r i ç i m d e n t a şmay ı bek l e y e n , duyguları n hep s i n i b i r d e n d ı ş a r ı vurmak t a çok i l e r i g i t t i ğ i m i anlı y o r d um . Oys a , ben i an l a y a c a k b i r k im s e n i n ç ı k a c a ğ ı n ı



sanmadığ ım i ç i n , sö y l e y e c e k l e r i m i n hep s i n i k i t a p t a n oku r g i b i anlatmaya karar vermiştim. Ama şimdi kendimi tutamayarak

boşuna içimi dökmüştüm. Ne tuhaftı r , Nas t e n k a ‘ d a n s e s çı km ı y o r d u . B i r a z son r a yav a ş ç a e l im i s ı k t ı , ürke k b i r i l g i y l e sordu:

- Bütün yaşamı n ı z ı ge r ç e k t e n hep böy l e mi ge ç i r d i n i z ?

- Evet, Nastenka, hep böyle… Sonuna kadar da böyle gidecek gibime geliyor.

Üzgün bir sesle;

- Hayı r o l am a z ! ded i . Olmama l ı ! Öyl e y s e ben de ömrümü n i n em i n dibinde tüketeceğim demek t i r . Din l e y i n , böy l e ya ş ama k çok kö t ü

bir şey!

Duygularım ı dah a f a z l a gem l e y em e d i ğ im i ç i n :

- Biliyorum, Nastenka, biliyorum! diye haykı r d ı m . En i y i yı l l a r ı m ı boşu boşun a y i t i r d i ğ i m i şimd i he r zaman k i n d e n dah a iyi anlı y o r um ! Bunun böy l e o l d uğunu yü z üme ka r ş ı sö y l em e s i için, Tanrı ‘ n ı n ban a i y i yü r e k l i mel eğ im i , s i z i gönd e r d i ğ i n i düşündükçe üzüntüm daha da artı y o r . Şimd i s i z i n yan ı n ı z d a oturup sizinle konuşurken geleceği düşünmek çok t u h a f doğru s u , çünkü gelecekte beni gene yalnı z l ı k , gen e o kü f l ü , ge r e k s i z yaşam bekliyor. Yanı n ı z d a , ge r ç e k yaş amd a bu den l i mut l u olduktan sonra hayal kurmak neye yarar? Beni ilk anda

reddettiğin i z , hay a t ı m d a i k i ge c e ol s u n ya ş amama o l a n a k sağlad ığ ı n ı z i ç i n Tan r ı s i z d e n ra z ı ol s u n !

Gözlerinde yaşlar parlayan Nastenka;

- Hayı r , hay ı r ! Ar t ı k böy l e o lma s ı n ! d i y e bağ ı r d ı . Hemen ayrı l am a y ı z ! İk i ge c e çok az !

- Ah, Nastenka, Nastenka! Beni kendi kendimle uzun bir süre uzlaştı r d ı ğ ı n ı z ı b i l i y o r musunu z ? Ar t ı k e s k i s i g i b i kend im hakkı n d a o kad a r kö t ü düşünmey e c eğ im . Bi l i y o r musunu z , be l k i kendimi suçlu, günah işlemiş biri olarak -böyle yaşamak suç ve günahtan başka nedir ki!- görmekten vazgeçerim. Sakı n

söylediklerimde bir abartmanı n bu l u n d uğunu düşünmey i n ! İna n ı r mı s ı n ı z , ba z e n öy l e s ı k ı n t ı l ı , öy l e bun a l t ı c ı an l a r ı m o l u y o r ki, gerçek bir hayatı yaş am ay a gü cümün ye tm ey e c e ğ i n i , gerçekleri, akı p g i d e n o l a y l a r ı kav r am a k t a çok ge r i ka l d ı ğ ım ı , duygularım ı n kö r l e ş t i ğ i n i h i s s e d i y o r , ken d i kend im e l a n e t okuyorum. Hayaller içinde geçirilen gecelerden sonra

ayı lm a n ı n , ge r ç e k düny a y a dönmen i n ne kad a r ko r k u n ç o l d uğunu bilemezsiniz. Evet, bir de çevrenize bakarsı n ı z k i , i n s a n l a r delicesine akan hayat seli içerisinde yaşayı p g i d i y o r l a r .

Ismarlama olmayan; hayal gibi, düş gibi uçup gitmeyen,

durmadan yenilenen, her an genç kalan, bir saati bir saatine uymayan gerçek bir yaşam onları n k i . Oys a ka r a n l ı ğ ı n , düşüncenin tutsağı o l a n hay a l b ı k t ı r ı c ı d ı r , uçup g i tm e y e ha z ı r oluşu yanı n d a , aş ağ ı l ı k b i r t e k d ü z e l i ğ i va r d ı r .

Petersburgluları n üz e r i n e t i t r e d i k l e r i gün e ş i b i r and a örtüveren, güneşle birlikte insanları n gön l ü n ü de ka r a r t a n bulut hayal dünyası n ı n e f e n d i s i d i r ; böy l e s ı k ı n t ı l ı b i r and a kurulan hayallerin neler olduğunu va r ı n s i z düşünü n !

Bitmez tükenmez sandığ ı n ı z hay a l l e r s i n i r l e r i n sü r e k l i gerginliği s on u c u yav a ş yav a ş öl g ü n l e şm e y e , tü k e nmey e yü z tutar. Çünkü başka bir yaşantı n ı z o lmad ığ ı i ç i n , es k i ülkülerinizden, eski hayal kı r ı n t ı l a r ı n ı z d a n büyü k b i r ça b a sonunda yapı p ç a t t ı ğ ı n ı z hay a l düny a n ı z k ı r ı l ı p dökü lme y e hazı r d ı r . Oys a can ım ı z bamba ş k a şey l e r çek e r . Haya l c i , boşu boşuna külleri karış t ı r a r a k köz a r a r g i b i , soğuy a n yür eğ i n i ısıtacak ateşi yakmak için eski hayalleri arasında bir

kı v ı l c ı m a r a r . Yak a c ağ ı a t e ş kan ı n ı tu t u ş t u r a c a k ; kur d uğu aldatı c ı re n k l i ev r e n d e yen i d e n kend i n i bu l a r a k , gö z l e r i n d e n yaş getiren zevki tadacaktı r.

Gene kendime dönecek olsam, hayal kurmayı ne r e l e r e

vardı r d ı ğ ım ı b i l em e z s i n i z , Nas t e n k a . As l ı a s t a r ı o lma d ı ğ ı

halde, ruhumu okşadığ ı i ç i n an ım s am ay ı s e v d i ğ im şey l e r i n e s k i duygularım ı n - k ı s ı r , s a çm a hay a l l e r i m i n - y ı l d ö n üm l e r i n i kutluyorum artı k . Haya l i n i kur a c ağ ım b i r o l a y ı yaş amad ığ ım a göre, saçma hayallerin hayalini yaşamak kalı y o r ge r i y e !

Geçmişte bir zamanlar kendi kendime mutlu olduğum ye r l e r i unutmuyor, zaman zaman bu yerleri gezmekten hoşlanı y o r um . Onun için yaşadığ ım ana ge çm i ş gün l e r i n t a d ı n ı ka tm a k i s t e ğ i y l e kentin cadde ve sokakları n d a b i r gö l g e g i b i üzg ü n , ked e r l i , aylak aylak dolaşı y o r um . O s ı r a d a , ne l e r ne l e r ge lm i y o r aklıma ! Örneği n , b i r ye r e va r ı y o r um ; t am b i r y ı l önc e ay n ı

saatte, gene üzgün dolaştığ ım ı an ım s ı y o r um . Esk i hay a l l e r i m i n hiç de iç açı c ı o lmad ığ ı n ı b i l d i ğ im ha l d e , yak am a ya p ı ş a n karamsar düşüncelerden bunaldığ ım i ç i n , es k i d e n dah a i y i , dah a huzurlu olduğumu; o and a ge c e günd ü z r a h a t ı m ı kaç ı r a n i ç

sı z ı l a r ı n ı n , ben i ac ı d a n k ı v r a n d ı r a n kö t üm s e r l i ğ i n e s k i d e n başka türlü olduğunu düşünü y o r um . Arad a b i r ken d im e

“Hayallerin nerede?” diye sorarım . Ama baş ım ı s a l l a y ı p ,

“Yı l l a r ne ça bu k geç i y o r ! ” demek t e n ba şk a ça r em olma z . Bu kez başka sorular gelir aklıma : “Pe k i , y ı l l a r ı n ı ne ya p t ı n ?

Hayatı n ı n en i y i y ı l l a r ı n ı ne r e y e gömdün ? . . Ya ş a d ı n mı , yok s a yaşadığ ı n ı mı s a n ı y o r s u n ? ” İç imd e n b i r s e s yük s e l i r : “Ba k çevrende her şey nası l g i t t i k ç e soğuyo r ? B i r k a ç y ı l dah a geçsin, koyu bir yalnı z l ı k l a b i r l i k t e ba s t o n u n a day a nm ı ş , titreyen bir yaşlı l ı k l a ka r ş ı ka r ş ı y a ge l e c e k s i n . Ondan so n r a da umutsuzluk, keder, bezginlik… Bir gün gelip hayal dünyam yerle bir olacak, hayallerim sarı ya p r a k l a r g i b i b i r b i r dökülecek…” Ah, Nastenka! O zaman hem yalnı z , yap a y a l n ı z kaldığ ım , hem de ac ı n a c a k b i r şey im olma d ığ ı i ç i n dövü n e c eğ im .

Çünkü yitirdiklerimin hepsi kocaman bir sı f ı r değer i n d e k i hayallerden başkası o lmay a c a k !

Nastenka yanağında n s ü z ü l e n b i r daml a göz y a ş ı n ı s i l e r e k :

- Yeter, yüreğimi dah a f a z l a pa r ç a l a m a y ı n ! ded i . Bi t t i ar t ı k hepsi. Bundan sonra ben varım ; ne o l u r s a o l s u n ay r ı l m a y a c a ğ ı z .

Dinleyin. Ben basit bir kı z ı m . Ninem öğre tmen tu t t uğu ha l d e fazla okuyamadım . Bunun l a b i r l i k t e s i z i bü t ü n ü y l e an l ı y o r um , çünkü ninem eteğimi e t eğ i n e iğne l e d i ğ i n d e n ber i demi n anlattı k l a r ı n ı z ı n hep s i n i ben de ya ş a d ı m . Kuşku s u z bun l a r ı

sizin anlattığ ı n ı z kad a r gü z e l an l a t a m a z d ı m , okumuş deği l i m ben.

Nastenka’nı n , coşku n sö y l e v i m e , yük s e k üs l u b um a s ay g ı s ı n ı n eksilmediği he r ha r e k e t i n d e n be l l i o l u y o r d u . Ürke k b i r s e s l e ;

- Ama bana açı l d ı ğ ı n ı z i ç i n k ı v a n ç l ı y ı m , d i y e dev am et t i .

Artı k s i z i i y i c e t a n ı d ı ğ ı m ı sö y l e y e b i l i r i m . Son r a , b i r diyeceğim dah a va r : Ben de s i z e bü t ün ya ş amöy k ü s ü ümü

anlatacağım, hem de h i ç b i r şey g i z l e m e d e n . Buna ka r ş ı l ı k ban a akı l ve r e c e k s i n i z . S i z çok b i l g i l i b i r ad am s ı n ı z , bend e n yardım ı n ı z ı e s i r g e m e z s i n i z , deği l mi ?

- Ah, Nastenka, ben kimseye akı l hoc a l ı ğ ı , üs t e l i k i y i b i r akı l hoc a l ı ğ ı yapmad ım ! Ama bu ke z dur um değiş i y o r … Madem artı k b i r b i r i m i z e ya k ı n o l a c a ğ ı z , öy l e y s e bo l bo l konu şup birbirimize akı l dan ı ş a b i l i r i z . Ee, sö y l e y i n bak a l ı m , gü z e l Nastenkam, benden nası l b i r ak ı l i s t i y o r s u n u z ? Her şey i n i z i açı k ç a an l a t ı n ! Şu and a öy l e s e v i n ç l i , mut l u , yü r e k l i y i m , kafam öylesine iyi çalış ı y o r k i , s i z e ya n ı t ye t i ş t i r m e k t e zorluk çekmeyeceğim.

Nastenka gülerek sözümü kesti.

- Yoo… Yoo!.. Bana yalnı z ze k i c e b i r yan ı t deği l ; ben i yı l l a r d ı r s ev i y o r m u ş s u n u z g i b i yü r e k t e n , ka r d e ş ç e öğüt vereceksiniz.

- Tamam, oldu! diye bağırd ım ! S i z i y i rm i y ı l d ı r s ev i y o r o l s am gene de şu andaki kadar sevemezdim.

- Öyleyse verin elinizi!

Elimi uzattım .

- Şimdi de benim öyküme başlı y o r u z !

NASTENKA’NIN ÖYKÜSÜ

- Öykümün yarı s ı n ı , yan i b i r n i n em i n o l d uğunu b i l i y o r s u n u z …

Ben gülerek sözünü kestim:

- Öbür yarı s ı da bunun kad a r k ı s a y s a …

- Susun ve dinleyin. Her şeyden önce benim de bir koşulum var: Sözümü hiç kesmeyeceksiniz, yoksa şaşı r a b i l i r i m . Us l u us l u dinleyin şimdi.

Yaşlı b i r n i n em va r. Annem l e bab am öl d üğü i ç i n dah a küçü c ü k bir kı z k e n n i n em ben i yan ı n a a lm ı ş . S ı k s ı k e s k i , i y i günlerini andığ ı n a gö r e b i r z ama n l a r va r l ı k l ı b i r kad ı nm ı ş .

Bana Fransı z c a öğre t t i , öğre tmen t u t u p der s a l d ı r d ı . On be ş ime gelince (şimdi on yedisindeyim) derslere son verdik. İş t e o sı r a l a r b i r ya r am a z l ı k ya p t ı m . Ne yap t ı ğ ım ı sö y l em e y e c eğ im ama, önemsiz bir şey olduğunu b i l i n , ye t e r . B i r s a b a h n i n em beni yanı n a çağ ı r d ı , gö z l e r i görmed iğ i i ç i n ben i kollayamayacağın ı sö y l e y e r e k iğney l e e t eğ im i e t eğ i n e iliştirdi. Adam olana kadar da hep böyle eteğin i n d i b i n d e oturacaktım . Böy l e c e uzu n b i r s ü r e yan ı n d a n ay r ı l a m a d ı m ; i ş

görürken, dikiş dikerken, ders çalış ı r k e n b i r ad ım uzaklaşamı y o r d um . B i r ke r e s i n d e n i n em i kan d ı r m a k i s t e d i m .

Fiyokla’yı ye r im e ot u r t t um . F i y o k l a h i zme t ç i m i z d i r , ku l a k l a r ı

işitmez. Neyse, kadı n i s k em l em e ot u r d u . Nin em ko l t u ğund a uyuklarken ben de yakı n ım ı z d a k i b i r k ı z ar k a d a ş ı m ı görmey e gittim. Ama sonuç hiç de iyi olmadı . Nin em uyan ı n c a , ya n ı n d a hâlâ oturduğumu s a n a r a k b i r şey so rmuş . F i y o k l a , n i n em i n kendisinden bir şey istediğin i gö rmüş , ama ku l a k l a r ı duymad ığ ı

için anlamamış . Bunun üze r i n e ne yap a c a ğ ı n ı şaş ı r a r a k iğney i çı k a r d ı ğ ı g i b i or a d a n s ı v ı şm ı ş …

Nastenka konuşması n a ar a ve r e r e k kah k a h a y l a gü lme y e ba ş l a d ı .

Ben de gülmesine katı l ı n c a b i r d e n b i r e du r d u .

- Ne olur, siz gülmeyin. Ben gülüyorsam, tuhafıma g i t t i de ondan… Ne yapalım , n i n em böy l e b i r kad ı n . Ama ben onu gen e de biraz seviyorum. O gün işittiğim az a r l a r ı b i r ben b i l i r i m .

Yeniden yerime oturttu beni, artı k b i r ad ım k ı p ı r d a m a k yok t u .

Haa, söylemeyi unuttum, bizim, yani, ninemin bir evi var. Daha doğrus u , üç pen c e r e l i , ahş a p , n i n em g i b i köhn e , küç ü c ü k b i r şey… Bir de tavan odası var. Yeni kiracı taşınınca…

Söze karış t ı m :

- Demek eski kiracı s ı da va r d ı ? d i y e so r d um .

- Vardı ya … Hem de s i z i n g i b i gev e z e deği l d i . Ağzı n ı b ı ç a k açmazdı ad amc ağ ı z ı n ; d i l s i z , kö r, to p a l , kambu r b i r i h t i y a r d ı .

Böyle yaşamaya daha fazla dayanamadığ ı i ç i n ö l d ü zav a l l ı c ı k .



Kiracı s ı z geç i nm e n i n o l a n a k s ı z l ı ğ ı n ı düşün e r e k b i r yen i s i n i n gelmesini istedik. Öyle ya, bütün gelirimiz, ninemin aldığ ı

dul aylığ ı y d ı . Te r s l i k bu ya , yen i k i r a c ı m ı z gen ç b i r ad amd ı .

Buralı deği l d i , t a ş r a d a n ge lm i ş t i . Bi z i m l e pa z a r l ı k e tmed i ğ i için ninem odayı hemen ve r d i , son r a da :

“Yeni kiracım ı z na s ı l , Nas t e n k a ? Genç mi , ya k ı ş ı k l ı mı ? ” d i y e sordu.

Ben yalan söylemek istemedim:

“Pek öyle genç deği l , ama yaş l ı da s ay ı l m a z ” , ded im .

Ninem her şeyi öğrenmek i s t i y o r d u .

“Peki, görünüşü nası l ? Yak ı ş ı k l ı b i r ad am mı? ”

Ben gene doğruyu sö y l e d i m :

“Evet, nineciğim, ya k ı ş ı k l ı . . ”

“Demek daha çekeceklerim varmış ! Bak , k ı z ı m , so n r a ‘ n i n em söylemedi’ deme, sen beni bil, bu adama gönül verme! Bakalım daha neler göreceğiz ! Yab a n ı n he r i f i odam ı z ı k i r a l a d ı d i y e gözümüze şirin görünmeye başladı . Esk i d e n böy l e miyd i ya ? . . ”

Ninemin dilinden eski günler hiç düşmez. Eskiden daha gençmiş, güneş eskiden daha çok ı s ı t ı r m ı ş , sü t ş imd i k i g i b i çab u c a k kesilmezmiş…. Her şeyin iyisi eskidenmiş. Ninemin kiracım ı z hakkı n d a sö y l e d i k l e r i n i , ban a öğüt ve r i ş i n i to p u t op u b i r ke z aklıma ge t i r d i m . Ama son r a nak ı ş iş l em e y e , ço r a p örmeye başlayı n c a hep s i n i unu t t um .

Bir sabah kiracım ı z b i z e uğrad ı . Ninem k i r a oda s ı n ı n duvarları n ı kâğı t l a kap l a t a c a k t ı , onu sö y l em e y e ge lm i ş . Sö z sözü açtı … N i n em i n de çen e s i düşük t ü r b i r a z . Bi r ar a l ı k ban a :

“Hadi Nastenka, odama git de hesap kutusunu (*) getir!” dedi.

Ben hemen kalktım , yü z üm pan c a r g i b i k ı z a r m ı ş t ı . O and a , ninemin eteğine iğney l e bağl ı o l d uğumu ak l ı m a ge t i r m e d i ğ im için ileri fı r l a d ı m , f ı r l a m am l a b i r l i k t e n i n em i n ko l t u ğunu da arkamdan sürükledim. Kiracım ı z ı n önünd e bü t ü n f o y am or t a y a çı k t ı ğ ı i ç i n yü z üm dah a b i r k ı z a r d ı , ut a n c ı m d a n ka s k a t ı

kesildim. Ve hemen ağlamay a baş l a d ı m . Ye r ya r ı l ı p ye r i n d i b i n e geçsem bin kez iyiydi.

Ninem:

“Daha ne duruyorsun?” diye bağır ı n c a h ı ç k ı r ı k l a r ı m dah a da yükseldi.

Kiracı kend i s i n d e n ut a n d ı ğ ım ı gö r ü n c e i y i gün l e r d i l e y i p hemen gitti.

O günden sonra ne zaman koridorda bir ayak sesi duysam, betim benzim atı y o r d u . Ki r a c ı n ı n ge l d i ğ i s a n a r a k , ne o l u r ne olma z diye hemen iğney i ç ı k a r ı y o r d um . Ama he r s e f e r i n d e de ge l e n b i r başkası o l u y o r d u . İk i ha f t a böy l e geç t i . Bi r gün k i r a c ı m ı z Fiyokla ile haber gönderdi. Fransı z c a b i r sü r ü k i t a b ı va rm ı ş , hepsi güzel, okunmaya değer şey l e r m i ş . Nin em i n ca n ı s ı k ı l ı y o r , bunları okumam ı i s t i y o r s a ve r e b i l i r m i ş . Nin em s e v e s e v e kabu l etti. Yalnı z c a , k i t a p l a r ı n ge r ç e k t e n i y i o l u p o lmad ı ğ ı n ı mera k ediyordu:

“Ahlak bozucu olması n , Nas t e n k a , ” ded i . “Böy l e k i t a p l a r ı

okutmam sana, kötü şeyler öğren i r s i n . ”

“Nedir kötü dediğin şey l e r , n i n e c i ğ im ? Nel e r ya z ı l ı d ı r o kitaplarda?”

“Neler mi yazı l ı ? De l i k a n l ı l a r ı n t em i z a i l e k ı z l a r ı n ı ev l e nm e vaadiyle baştan çı k a r d ı k t a n son r a so k a k or t a s ı n d a bı r a k t ı k l a r ı , k ı z l a r ı n da ac ı n a c a k dur um l a r a dü ş t ü k l e r i yazı l ı . Ben böy l e k i t a p l a r d a n çok okudum , k ı z ı m ; i n s a n e l i n e bir almayagörsün, gözü ne uyku görür, ne de başka bir şey.



Onun için benim sana söyleyeceğim şu : El i n i sü rme on l a r a !

Hangi kitapları gönd e rm i ş bak a y ı m ? ”

“Walter Scott’un romanları hep s i de n i n e c i ğ im . ”

“Walter Scott’un romanları mı? Bund a b i r da l a v e r e o lma s ı n ?

Aman dikkat et kı z ı m , yap r a k l a r ı a r a s ı n a aşk mek t u b u f a l a n koymuş olabilir.”

“Yok öyle bir şey.”

“Ciltlerin arası n a bak . Bu düz e n b a z l a r ı n i ş i n e ak ı l erme z . ”

“Ciltlerin arası n d a da yok . ”

“Eh, iyi öyleyse.”

Böylece Walter Scott’u okumaya başladı k , b i r ay ge çmed e n kitapları n hemen hemen ya r ı s ı b i tm i ş t i . Ki r a c ı m ı z b i z e durmadan yenilerini gönderiyordu. Puşkin’den de yolladı b i r k a ç

tane. Öyle oldu ki, kitap gelmese canım s ı k ı l m a y a baş l a d ı .

Artı k pe r i pad i ş a h ı n ı n oğlu y l a ev l e nme y i düşünme z o lmuş t um .

Nası l o l d u b i lm em , b i r gün k i r a c ı m ı z l a merd i v e n d e ka r ş ı l a ş t ı k .

Ninem beni bir şey almaya göndermişti. Adam durdu. Ben

kı z a r ı n c a o da k ı z a r d ı . Ama o hemen gü l e r e k s e l am ve r d i . Son r a ninemin nası l o l d uğunu , k i t a p l a r ı okuy u p okumad ı ğ ım ı so r d u .

Ben de okuduğumu sö y l e d i m . Bunun üz e r i n e :

“En çok hangi kitapları beğend i n i z ? ” ded i .

Ben de:

“Ivanhoe ile Puşkin’in eserlerini” dedim.

O günkü konuşmamı z bu kad a r l a b i t t i .

Bir hafta sonra gene merdivenlerde çı k t ı ka r ş ım a . Bu s e f e r beni ninem göndermemişti, ben bir iş uydurup çı km ı ş t ı m .

Öğled e n son r a s a a t i n üçüy d ü , k i r a c ı m ı z hep o s a a t t e eve gelirdi.

“Merhaba!” dedi.

“Merhaba!” diye karşı l ı k ve r d im .

“Bütün gün büyükannenizin yanı n d a ot u rm a k t a n ca n ı n ı z sı k ı l m ı y o r mu?”

Onun bu sorusu üzerine öyle utandım , öy l e ut a n d ı m k i , bilemezsiniz! Başkaları n ı n dur umu b i lm e s i pek gücüme g i tm i ş t i .

Hiç yanı t ve rmed e n hemen uz a k l a şm a k i s t e d i m s e de yap am a d ım .

“Siz iyi bir kı z s ı n ı z ” ded i . “Böy l e konu ş t uğum i ç i n de bağış l a y ı n ben i . İnan ı n , ben s i z i n i y i l i ğ i n i z i büyü k a n n e n i z d e n daha çok düşünüyorum. Gidip geleceğin i z , gö r ü ş e c eğ i n i z k ı z arkadaşları n ı z yok mu s i z i n ? ”

Olmadığ ı n ı sö y l e d i m . B i r Maşenk a va r d ı , o da Ps kov ‘ a g i tm i ş t i .

“Bakı n , ben im l e ope r a y a ge l i r mi s i n i z ? ”

“Operaya mı ? Ya büyü k a n n em ne der ? ”

“Büyükannenize duyurmayı z . ”

“Olmaz, büyükannemi aldatmam ben. Hoşça kalı n . ”

“Güle güle.”

Bundan başka bir şey söylemedi.

Akşam yemeğinde n s on r a b i r de bak t ı m , b i z e ge lm i ş . Otur d u , uzun uzun konuştuk; ninemin nerelere gittiğin i , ahb a p l a r ı m ı z ı n olup olmadığ ı n ı so r d u . Son r a b i r d e n b i r e :

“Bugün operaya, Sevil Berberi için loca aldım . Ark a d a ş l a r l a gidecektik ama işleri çı km ı ş , ge l em i y o r l a r . B i l e t e l i m d e kaldı . ”

Ninem sevinçle:

“Sevil Berberi mi?” diye sordu. “Hani şu benim gençliğimde oynanan Sevil Berberi olması n ? ”

Kiracı ;

“Ta kendisi!” dedi, yan gözle de bana baktı . O z ama n dur umu kavradım , k ı z a r d ı m . Yür eğ im kü t kü t a tm ay a baş l a d ı .

“Demek o eski Sevil Berberi… Hey gidi günler, hey!..

Gençliğimde b i z i m evd e küçü k b i r s a h n em i z va r d ı , Roz i n a ‘ y ı ben oynamış t ı m . ”

“Bu gece gitmek ister misiniz? Biletlerim yanması n ba r i . ”

Ninem kabul etti:

“Hay hay, gidelim. Benim Nastenka opera nedir, bilmez daha.”

Sevincimden yerimde duramı y o r d um . Hemen ha z ı r l ı ğ a baş l a d ı k , giyinip kuşandı k t a n son r a yo l a ç ı k t ı k . Ninem i n gö z l e r i görmediği i ç i n ya l n ı z c a müz i k d i n l em e y e g i d i y o r d u . Daha doğrus u bunu ben im i ç i n yapm ı ş t ı . Ne de o l s a i y i b i r kad ı n d ı r ninem. Ama bize kalsa kapı d a n d ı ş a r ı ad ım ım ı z ı a tma z d ı k . S i z e Sevil Berberi’nin üzerimde bı r a k t ı ğ ı i z l e n i m l e r i an l a t a c a k deği l im . Ki r a c ı m ı z t em s i l boy un c a , ban a öy l e ok ş ay ı c ı gö z l e r l e bakı y o r , öy l e gü z e l konuş u y o r d u k i , günd ü z ban a ope r a y a gitmeyi yalnı z c a ben i t a n ım a k i ç i n öne r d i ğ i n i hemen an l a d ı m .

Sevinçten kabıma s ığ am ı y o r d um . O ge c e kend imd e n pek hoşnu t , son derece neşeliydim. Yüreğim ş i d d e t l e ça r p ı y o r d u , at e ş im de biraz yükseldi. Bütün gece Sevil Berberi’ni sayı k l a d ı m .

O geceden sonra bize sı k s ı k ge l e c e ğ i n i s a n ı y o r d um , oy s a h i ç

de öyle olmadı . Nere d e y s e ge l i p g i tm e y i i y i c e ke s e c e k t i . Ayda bir, o da bizi operaya götürmek için kapım ı z ı ça l ı y o r d u .

Birkaç kez daha gittik. Ama ben hiç hoşnut deği l d im . Bu çağrı l a r ı , n i n em i n ben im l e i l g i l e n m eme s i n d e n do l a y ı ban a acı d ığ ı i ç i n yap t ı ğ ı n ı an l ı y o r d um . Daha ba şk a ne o l a b i l i r d i ki! Gün geçtikçe üstüme bir hal geldi: Oturduğum ye r d e dur am a z oldum. Ne kitap okuyabiliyor, ne de el işi yapmak istiyordum.

Bazen bir gülme tutar, ninemi kı z d ı r m a y a baş l a r d ı m , ba z e n de içli içli ağla r d ı m . Sonun d a öy l e zay ı f l a d ı m k i , ne r e d e y s e yatağa düşe c e k dur uma ge l d i m . Oper a mev s im i ge çm i ş t i , kiracım ı z ar t ı k b i z e h i ç uğram ı y o r d u . Bi r b i r i m i z e ra s l a d ı ğ ı m ı z zamanlar -hepsi de merdivenlerde oluyordu tabii- benimle

konuşmak istemiyormuş gibi ciddi ciddi selam veriyor, ondan sonra hemen oradan ayrı l ı y o r d u . Ben s e yü züm pan c a r g i b i kı p k ı r m ı z ı merd i v e n i n or t a s ı n d a , o l d uğum ye r d e ka l ı y o r d um .

Zaten onunla karşı l a ş t ı ğ ı m z ama n kan ım bey n im e vu r u r d u .

Eh, öyküm sonuna yaklaşı y o r . Tam ge ç e n y ı l ı n may ı s ı n d a kiracım ı z b i z e ge l e r e k , n i n eme bu r a d a k i i ş l e r i n i b i t i r d i ğ i n i , bir yı l l ı ğ ı n a Moskov a ‘ y a g i d e c eğ i n i sö y l e d i . Bunu i ş i t i r işitmez beynimden vurulmuşa döndüm, hemen orada iskemleme

çöktüm. Ninem farkı n a va rmad ı ney s e k i . Ki r a c ı b i z i m l e vedalaşarak odası n a çe k i l d i .

Peki, şimdi ben ne yapacaktım ! Düşündüm , t a ş ı n d ı m , en son u n d a kararım ı ve r d im . Er t e s i gün g i d e c e k t i . Kar a r ı m ı ye r i n e getirmek için ninemin yatması n ı bek l e d i m . Ta s a r l a d ı ğ ı m g i b i de yaptım . Büt ü n g i y s i l e r i m i b i r k a ç ka t çama ş ı r l a b i r l i k t e b i r bohçaya koydum, bohçayı e l im e a l a r a k yuk a r ı , k i r a c ı n ı n oda s ı n a doğru yü rü d üm . Damar l a r ı m d a n kan ım çek i l m i ş g i b i y d i , t a v a n arası b i r s a a t l i k yo l g i b i ge l d i . Kap ı s ı n ı aç ı p i ç e r i g i r d i ğ im zaman kiracım ı z hay a l e t gö rmüş g i b i s ı ç r a d ı ye r i n d e n . Ama ayakta zor durduğumu gö r e r e k koşup b i r ba r d a k su ge t i r d i .

Yüreğimin a t ı ş ı n d a n bey n im zon k l u y o r d u , ka f am ı n i ç i karmakarış ı k t ı . B i r a z kend im e ge l i n c e boh ç a y ı ya t a ğ ı n ı n üs t ü n e bı r a k t ı m . Kend im de hemen or ay a çök ü p , e l l e r i m l e yüz ümü

kapayarak, iki gözüm iki çeşme ağlamay a baş l a d ı m . Bi r and a he r şeyi anlamıştı. Yüzü sapsarı, karşımda duruyordu. Gözlerinin o hüzünlü bakış ı n ı gö rü n c e ne r e d e y s e yür eğ im pa r a l a n a c a k g i b i oldu.

“Bakı n , Nas t e n k a ” , d i y e ba ş l a d ı konuşmay a , “Ben yok s u l b i r adamım . Ne pa r am pu l um , ne de doğru dür ü s t b i r i ş im va r .

Evlenirsek size nası l bak a r ı m ? ”

Uzun uzun konuştuk. Ben öfkemi daha fazla yenemeyerek, ninemin yanı n d a e t eğ im iğne l i ot u r am ay a c a ğ ım ı , baş ım ı a l ı p g i d e c eğ im i , isterse onunla birlikte Moskova’ya gelebileceğimi sö y l e d i m .

Onsuz yaşayamayacağımı da ek l e d i m . Uta n ç , s e v g i , gu r u r ; bü t ü n duygular karmakarış ı k o lmuş t u i ç i m d e . Heye c a n d a n k ı v r a n a r a k kendimi yatağa a t t ı m . Ger i çev r i l m e k t e n öy l e ko r k u y o r d um k i !

“Sevgili Nastenka, benim iyi yürekli kı z ı m ; d i n l e y i n ben i .

Size yemin ederim, bir gün evlenecek duruma gelirsem,

yaşamım ı n b i r i c i k mut l u l uğu s i z o l a c a k s ı n ı z . Şimd i Moskov a ‘ y a gidiyorum, orada bir yı l kad a r ka l a c a ğ ım . İş l e r i m i düz e n e koyacağımı umuyo r um . Döndüğüm zaman ben i unu tm am ı ş o l u r s a n ı z evlenir, mutlu oluruz. Ama şimdi olmaz, şimdiden söz vermeye hiç hakkım yok . İş t e , t e k r a r sö y l ü y o r um , b i r y ı l so n r a deği l s e bile bir gün mutlaka olacak. Doğald ı r k i , s i z başk a s ı n ı ban a yeğlemez s e n i z . Onun i ç i n s i z i sö z üm l e bağl ama k i s t e m i y o r um . ”

Bunları s ö y l e d i k t e n s on r a da er t e s i gün ç ı k t ı g i t t i .

Konuştuklarım ı z d a n n i n eme t e k sö z c ü k ç ı t l a t m am ay a ka r a r vermiştik. Bunu o istemişti. İş t e böy l e , öyküm hemen hemen burada bitiyor. Bir yı l do l d u , kend i s i t am üç gündü r bu r a d a .

Sonucu öğrenmek i ç i n s a b ı r s ı z l a n a r a k :

- E, sonra, diye bağı rd ı m .

Nastenka güçlükle konuşuyormuş gibiydi.

- Hâlâ da ortalarda yok! Hiçbir haber alamı y o r um .

Ondan sonra da konuşmadan bir süre durdu. Başı n ı önün e eğmiş t i . Ama b i r d e n göğsü h ı ç k ı r ı k l a r l a s a r s ı l m a y a baş l a d ı .

Hı ç k ı r ı k l a r i ç i m i pa r a l ı y o r d u . Sonun u n böy l e b i tm e s i n i h i ç

beklemiyordum.

Ürkek, sı k ı l g a n b i r s e s l e :

- Nastenka, Tanrı aşk ı n a ağl am ay ı n , ded im . Nere d e n biliyorsunuz, belki daha gelmemiştir…

- Hayı r , b i l i y o r um , o bu r a d a . Gi tmed e n önc e k i ge c e sözleşmiştik. Neler konuştuğumuzu an l a t t ı m s i z e . İş t e o gün buraya, tam bu rı h t ı m a ge zme y e ç ı km ı ş t ı k . Bu kan e p e d e oturuyorduk, saatin onuydu. Artı k ağl am ı y o r d um , an l a t t ı k l a r ı n ı

tatlı t a t l ı d i n l i y o r d um … Moskov a ‘ d a n döne r dönmez b i z e geleceğin i , ben onu re d d e tm e z s em n i n eme he r şey i an l a t m a k istediğin i sö y l e d i . Şimd i bur a d a o l d uğunu b i l i y o r u m , ama uğramad ı iş t e !

Böyle derken gözyaşları yen i d e n boş a l d ı . Üzün t ü y l e f ı r l a d ı m yerimden.

- Durun canım ! Üzün t ü n ü z e b i r çö z üm yo l u bu l a c a ğ ı z e l b e t !

Bakı n , Nas t e n k a , ona ben kend im g i t s em na s ı l o l u r ?

Başı n ı ka l d ı r a r a k ban a bak t ı .

- Olur mu öyle şey?

Toparlanarak:

- Öyle ya, olmaz, dedim. Ha, bir yol daha var: Mektup yazı n .

Nastenka:

- Bu hiç olmaz, dünyada yapamam, dedi.

Ben diretmeye devam ettim:

- Neden olması n ? Mekt u p t a n mekt u b a f a r k va r , ya z ı ş a bak a r !

Bana kalı r s a bu düşün c e pek ye r i n d e . Bi l i y o r s u n u z , Nas t e n k a , size kötü bir öğüt ve r em em ben . Her şey yo l u n a g i r e c e k . İ l k adım ı s i z a t t ı ğ ı n ı z a gö r e , şimd i de…



- Hayı r o lma z ! Sa nk i zo r l a a s k ı n t ı …

Artı k aç ı k ç a gü l üm s e y e r e k :

- Ah, benim iyi yürekli Nastenkam! diye sözünü kestim. Doğru düşünmüyorsunuz. Madem size söz vermiş, öyleyse onu aramaya hakkı n ı z va r . Üst e l i k an l a d ı ğ ım a gör e k i b a r b i r ad ama benziyor. Size karşı dü rü s t dav r a nm ı ş .

İleri sürdüğüm düşüncelerin doğruluğuna, kanıtlarımın

mantı k l ı l ı ğ ı n a güve n im g i t t i k ç e ar t ı y o r d u .

- Dürüst davranmış , çün k ü sö z ü y l e kend i n i bağ l a d ığ ı or t a d a .

Evlenecek olursa sizden başkası y l a ev l e nm e y e c eğ i n i söylediğine , ay r ı c a s i z i de bü t ü n ü y l e özgü r b ı r a k t ı ğ ı n a gö r e daha ne istiyorsunuz? Öyleyse bu işe önce siz

başlayabilirsiniz. Çünkü hakkı n ı z va r , çün kü ona ka r ş ı

avantajlı dur umda s ı n ı z . Diye l i m , ad am ı red d e t m e k i s t e s e y d i n i z ne yapacaktı n ı z ?

- Şey… Siz olsaydı n ı z na s ı l ya z a r d ı n ı z ?

- Neyi?

- Bakı n na s ı l ya z a r d ı m : İ l k i n “S ay ı n Bay ! . . ” d i y e ba ş l a r d ı m .

- “Sayı n Bay ” d i y e baş l am a s am o lma z mı?

- Olmaz! Ama neden olması n ? Ban a ka l ı r s a …

- Peki sonra?

- “Sayı n Bay ! Özür d i l e y e r e k … ” Hay ı r , hay ı r , özü r d i l em e y e falan gerek yok! Haklı dur umunu z or t a d a . Öyl e y s e s ı c a k b i r mektup yazı n :

“Size önce ben yazı y o r um . Sab ı r s ı z l ı ğ ı m ı bağ ış l a y ı n . Bü t ü n b i r yı l umut i ç i n d e bek l e d i k t e n so n r a b i r gün l ü k dah a ka r a r s ı z l ı ğ a dayanamayış ım , b i lm em ne de r e c e ya n l ı ş ! Eve t , s i z bur a y a geldiniz, ama niyetinizi değiş t i r m i ş o l am a z mı s ı n ı z ? Öyl e y s e mektubumdan sitem ettiğim ya da s i z i su ç l a d ı ğ ı m an l am ı n ı

çı k a r m ay ı n . Ka l b i n i z e hükmedemed im d i y e su ç l a y a c a k deği l i m . Ne yapalım , ya z g ı m böy l e ym i ş !

Soylu bir insansı n ı z . Sab ı r s ı z l ı ğ ı n ban a ya z d ı r d ı ğ ı bu satı r l a r ı an l a y ı ş l a ka r ş ı l a y a c a ğ ı n ı z ı umar ım . Bun l a r ı ya z a n ı n danış a c a k , ak ı l so r a c a k t e k ya k ı n ı olma d ı ğ ı g i b i yü r eğ i n e sö z geçirmekte güçlük çeken zavallı b i r k ı z o l d uğunu da unu tm ay ı n .

Bir anlı k b i l e o l s a i ç im e düşen bu kuşkud a n do l a y ı a f f ı n ı z ı

dilerim. Sizi sevmiş, hâlâ da seven birisini kı rm ay ı

aklı n ı z d a n b i l e ge ç i r m e y e c e ğ i n i z i b i l i y o r u m . ”

Gözleri sevinçten parlayan Nastenka:

- Evet, tam düşündüğüm g i b i , d i y e bağı r d ı . S i z ben im kuşkularım ı g i d e r d i n i z . S i z i ban a Tan r ı gönd e r d i . Te ş e k k ü r ederim, çok teşekkür ederim.

Kı z ı n s ev i n ç l i yü z ü n e hay r a n hay r a n bak ı y o r d um .

- Niçin teşekkür ediyorsunuz, Nastenka? Beni size Tanrı

gönderdi diye mi?

- Elbette.

- Ah, Nastenka! Bazı i n s a n l a r a r am ı z d a ya ş ı y o r l a r d i y e şükrederiz. İşte ben de size rasladığım, ömür boyunca aklımdan çı km ay a c ağ ı n ı z i ç i n ay n ı minne t duy g u s u y l a do l u y um .

- Peki, yetişir yetişir! Şimdi dinleyin beni. Bizim sözümüz şöyleydi: Moskova’dan döner dönmez, ya işin aslından habersiz, kötülük düşünmeyen bir tanı d ığ a mekt u p b ı r a k a c a k , ya da -

mektupta her şeyi yazması zo r o l a c ağ ı i ç i n bund a n va z g e ç e r s e -

aynı gün s ö z l e ş t i ğ i m i z bu ye r e t am s a a t 10 ‘ d a ge l e c e k t i . Onun geldiğin i b i l i y o r um ; ama üç gün geç t i ğ i ha l d e ne mek t u bu va r , ne de kendisi. Gündüzleri ninemin yanı n d a n ay r ı l a m am . Onun için şu mektubu sözünü ettiğim t a n ı d ı ğ a gö t ü r ü v e r i n . Onun adresine yollarlar. Yanı t ge l i r s e ya r ı n akş am 10 ‘ d a bu r a y a getirirsiniz.

- Peki ama mektup! Daha mektubu yazmadı n ı z ! . . Yan ı t ı an c a k öbür gün alı r s ı n ı z .

Şaşırmış gibiydi.

- Mektup mu? Öyle ya… Şey…

Kekeleyerek durdu. Kı p k ı r m ı z ı ke s i l e n yü z ü n ü öbü r yan a çevirdi. O anda da elime bir zarf tutuşturduğunu h i s s e t t i m .

Önceden yazı l ı p ha z ı r l a n m ı ş , za r f ı n ı n ağz ı kap a t ı l m ı ş b i r mektuptu bu. Hatı r ı m d a z a r i f , s ev im l i b i r yüz can l a n d ı .

- R, o - Ro, s, o - si, n, a - na! diye başladım .

Sonra ikimiz birden:

- Rosina! diye bağırd ı k .

Coşkunluk içinde neredeyse kucaklayacaktım onu . Yüzün ü n kı z a r ı k l ı ğ ı ge çmemi ş t i , ka r a k i r p i k l e r i n d e n i n c i t a n e l e r i g i b i yaşlar dökülürken gülüyordu. Sonra çabuk çabuk,

- Eh, bugünlük yetişir. Hoşça kalı n ! ded i . Mektu p e l i n i z d e , götüreceğin i z ad r e s de ya z ı l ı . Had i hoşç a ka l ı n ! Ya r ı n görüşürüz.

İki elimi birden tutarak bütün gücüyle sıktı. Sonra başıyla selam verdi, evinin bulunduğu sok ağa ok g i b i da l d ı . Durduğum yerde arkası n d a n bak a k a l d ı m .

Karanlı k t a i y i c e göz d e n kay b o l u n c a : “Eve t , ya r ı n a … Ya r ı n a kadar!” diye geçirdim içimden.

ÜÇÜNCÜ GECE

Bugün yağmur l u , i ç ka r a r t ı c ı , ked e r l i b i r hav a va r, t ı p k ı

gelecekteki yaşlı l ı ğ ı m g i b i . B i r t a k ı m ga r i p duy g u l a r , kö t üm s e r düşünceler, kendi kendime açı k l a y a m a d ı ğ ım so r u l a r s a b a h t a n beri kafamı ku r c a l ı y o r , ama bun l a r ı aç ı k l ı ğ a kav u ş t u r a c a k gücüm yetmediği g i b i , böy l e b i r i s t e k de duymuyo r d um . Za t e n bu işi yapacak adam mı y ı m k i !

Bugün görüşemeyeceğiz . Dün ay r ı l ı r k e n or t a l ı ğ ı s i s bü rümüş , bulutlar göğü kap l am a y a baş l am ı ş t ı . Ben bugü n i ç i n hav a n ı n i y i olmayacağın ı sö y l e d i m . Nas t e n k a i s e yan ı t ve rmed i ; kö t ü b i r kehanette bulunmaktan çekiniyor gibiydi. Dün onun için

bulutsuz, aydı n l ı k b i r günd ü ; h i ç b i r bu l u t mut l u l u ğun a gö l g e düşüremezdi.

- Yağmur yağar s a gö rü ş emey i z , ded i . Gel emem ben .

“Nastenka belki de bugünkü yağmurun f a r k ı n a va rm am ı ş t ı r ” d i y e düşündüm. Ama gerçekten gelmedi. Aradan iki gün geçti.

Dün üçüncü buluşmamı z , üçün c ü bey a z gec em i z d i …

Ulu Tanrım , s ev i n ç ve mut l u l u k i n s a n ı ne kad a r gü z e l l e ş t i r i r , insan yüreği s e v i n ç t e n na s ı l da coş a rm ı ş ! Yüreğ i n bu coşkunluğu; i ç i n d e k i n i başk a s ı n ı n yü r eğ i n e de dökmek , he r şeyin neşeye boğulduğunu, gülüp oynadığını görmek içindi

sanki! Sevincin bu derecesine raslamamış t ı m doğru s u !

Nastenka’nı n s öy l e d i k l e r i n d e n ban a ka r ş ı büyü k b i r şe f k a t , büyük bir yakı n l ı k duyd uğu an l a ş ı l ı y o r d u . Ban a so k u l u y o r , b i r dediğimi i k i e tm i y o r , hoşuma g i t m e k i ç i n ne yap a c a ğ ı n ı

şaşırıyordu. Mutlu olmanın verdiği bir işveliliği vardı.

Ben… Ben de bunlara inanı y o r , onun ban a ka r ş ı …

Ama nası l böy l e düşüne b i l m i ş i m ? Bi r i n s a n bü t ü n bun l a r ı n b i r başkası i ç i n yap ı l d ı ğ ı n ı an l am a y a c a k den l i kö r o l a b i l i r miyd i ?

Bana karşı gö s t e r d i ğ i şe f k a t , öz e n ve s e v g i n i n … Eve t ban a olan sevginin, bir başkası y l a gö r üş e c eğ i i ç i n duyduğu sevinçten, mutluluğunu ben im l e pay l a şm a i s t eğ i n d e n i l e r i geldiğin i na s ı l da an l am am ı ş ım ? . . Boşu boşun a bek l e d i k t e n sonra adam gelmeyince, Nastenka somurttu, ürktü, korkuyla

içine kapandı . Hare k e t l e r i , konu şma l a r ı e s k i iş v e s i n i , es k i cı v ı l c ı v ı l neşe s i n i y i t i r d i . Tuh a f deği l mi ; ken d i s i i ç i n özlediği , ben im l e de pay l a şm a k i s t e d i ğ i mut l u l uğ a kavuşamayacağı kor k u s u y d u a s ı l onun ban a i l g i s i n i ar t ı r a n !

Zavallı Nas t e n k a ; ko r k u s u , şaşk ı n l ı ğ ı o de r e c e y e va r d ı k i , sonunda benim kendisini sevdiğimi an l a d ı ve o and a t a l i h s i z aşkımd a n do l a y ı ban a ac ı d ı . Her zaman öy l e deği l mid i r ? Mut s u z olduğumuz z aman l a r başk a l a r ı n ı n mut s u z l u ğu n u dah a b i r de r i n d e n duyarı z . O zaman l a r duy gu l a r i n c e l i p güç l e n i y o r .

Buluşma saatini iple çekerek Nastenka’yı görmey e büyü k b i r heyecanla koştum. Şu andaki hislerimin böyle olacağı , bu i ş i n umduğum g i b i b i tm e y e c eğ i ak l ı m a ge l i r miyd i ? Nas t e n k a sevinçten, gözleri ış ı l d a y a r a k yan ı t bek l i y o r d u . Yan ı t , çağrı s ı n a koş a r a k ge l e n s e v g i l i s i o l a c a k t ı . Bend e n t am b i r saat önce gelmişti. İ l k i n he r şeye , he r sö z üme kah k a h a l a r l a gülüyordu. Bir aralı k s u s t uğumu gö r ü n c e :

- Niçin bu kadar sevinçli olduğumu b i l i y o r musunu z ? ded i . S i z e bakmak neşemi artı r ı y o r . S i z i bugü n öy l e s e v i y o r um k i !

- Öyle mi? dedim.

Yüreğim h ı z l a ça r pm ay a baş l am ı ş t ı .

- Bana âşı k o lmad ığ ı n ı z i ç i n çok s e v i y o r um s i z i . S i z i n yerinizde bir başkası o l s a ban a s a t a ş ı r , d i r l i k ve rme z ; ahlarla, oflarla âşı k numar a s ı yap a r d ı . Ama s i z can d a n dostsunuz.

Böyle diyerek elimi öyle sı k t ı k i , az ka l s ı n bağı r a c a k t ı m . B i r süre güldükten sonra yüzü birden ciddileşti.

- Hem de öyle candan bir dostsunuz ki, anlatamam! Sizi bana Tanrı gönd e r d i ! Şimd i yan ımd a bu l u nm a s a y d ı n ı z , k im b i l i r ne durumlara düşerdim. En başta çı k a r c ı deği l s i n i z . Ban a ka r ş ı da tertemiz bir sevginiz var. Ben evlendikten sonra gene dost, kardeşten daha yakı n i k i do s t o l a c a ğ ı z . S i z i hemen hemen onun kadar seveceğim…

O anda korkunç bir hüzün duydum, gene de, nedense içimden

gülmek geldi.

- Sinir bunalım ı ge ç i r i y o r s u n u z ded im . Gelmey e c e k d i y e içinizde bir korku var.

- Aşkolsun! Eğer dah a az mut l u o l s a y d ı m , güve n s i z l i ğ i n i z , siteminiz yüzünden ağlay a b i l i r d i m . Ama… Şey… Ak l ım a soktuğunuz bu düşün c e ben i r a h a t b ı r a k a c a ğ a ben z em i y o r . Ney s e , bunları s on r a düşünü r üm : Ne ya l a n sö y l e y e y i m doğruy d u dediğin i z . Eve t ! Kend imd e deği l g i b i y d i m , baş t a n aşağ ı d i k k a t kesildim; duygulanış ım bu yü z d e n d i . Aman b ı r a k a l ı m ş imd i şu duygu konusunu.

O sı r a d a ay a k s e s l e r i i ş i t i l d i , ka r a n l ı k t a b i r i n i n b i z e doğru yürüdüğünü gö r d ü k . İk im i z de t i t r i y o r d u k , Nas t e n k a ç ığ l ığ ı n ı

zor tuttu. Kı z ı n e l i n i b ı r a k t ı m , ond a n uz a k l a şm a k i ç i n davrandım . Ama a l d a nm ı ş t ı k , ge l e n o deği l d i .

Nastenka tekrar elini bana uzatarak:

- Neden korktunuz? dedi. Elimi niçin bı r a k t ı n ı z ? Ne ç ı k a r bundan? Onu birlikte karşı l a y a c a ğ ı z . Bi r b i r i m i z i ne kad a r sevdiğimi z i gö rme s i n i i s t i y o r um .

Kendimi tutamayarak;

- Birbirimizi ne kadar sevdiğimi z i gö r s ü n ! d i y e bağı r d ı m .

O anda da şunları düşünü yo r d um : “Ah , Nas t e n k a , Nas t e n k a ! Bu sözlerinle neler anlattığ ı n ı b i l i y o r musun ! Böy l e b i r s ev g i n i n birinin yüreğin i buz g i b i yap a c ağ ı , ruh u n u ka r a r t a c a ğ ı ak l ı n a gelir miydi? Senin elin buz gibi, oysa benimki ateşten

yanı y o r … Göz l e r i n bağl ı s e n i n , Nas t e n k a ! Ah , mut l u b i r i n s a n bazen ne çekilmez oluyor! Ama sana kı zm a k e l im d e deği l ! . . ”

Daha fazla dayanamayacaktım .

- Size bugün neler olduğunu an l a t a y ı m mı ? d i y e ba ş l a d ı m .

- Ne oldu, bir şey mi var? Hadi anlatsanı z a ! Demind e n be r i niçin sustunuz?

- Önce, verdiğin i z iş i yap t ı m . Ahba p l a r ı n ı z a g i d i p mek t u b u bı r a k t ı m . Son r a da eve dönün c e uyudum .

Nastenka gülerek sözümü kesti:

- Hepsi bu kadar mı ?

Gözlerimde budalaca yaşları n b i r i k t i ğ i n i h i s s e d e r e k i s t e k s i z isteksiz:

- Hemen hemen bu kadar, dedim. Buluşmamı z a b i r k a ç s a a t ka l a uyandım , s a n k i h i ç uyuy am am ı ş t ı m . Bi lm i y o r um ban a ne o l d u .

Gelirken size bunları an l a t m a k i s t i y o r d u m … Zaman durmuş , o anda içimdeki duygular sonsuzlaşmış g i b i y d i . O an ı n so n s u z a kadar uzayacağın ı , yaş am ı n ben im i ç i n dur d uğunu h i s s e d i y o r d um .

Gözlerimi açtığ ım z ama n s a n k i çok e s k i d e n i ş i t i p ezb e r l e d i ğ i m , sonra da unuttuğum t a t l ı b i r ezg i ça l ı n ı y o r d u ku l a ğ ımd a .

Yaşadığ ım sü r e c e ruhumd a n kopmak i s t e y e n ve şimd i f ı r s a t bu l a n bir ezgi…

- Çok tuhaf! Nası l b i r şey bu? Bund a n h i ç b i r şey an l am a d ı m .

- Oysa size bu tuhaf duyguyu anlatmayı ne kad a r i s t e r d i m , Nastenka!

Yalvaran sesimde zayı f , g i z l i b i r umut s e z i l i y o r d u . Ah, s en i şeytan! Bir anda anlamıştı.

- Yeter bı r a k ı n şimd i bun l a r ı ! ded i .

O anda da son derece neşeli, afacan bir havaya bürünerek

koluma girdi. Durmadan gülüyor, benim de gülmemi istiyordu.

Utanarak söylediğim he r sö z e i s e ç ı n l a y a n , uzu n b i r kahkahayla, yanı t ve r i y o r d u … Tam k ı zm a k üze r e y d i m k i , bu ke z de cilve yapmaya başladı .

- Bakı n , s i z e ne sö y l e y e c e ğ im : Ban a âş ı k olma d ığ ı n ı z i ç i n biraz üzülüyorum. İn s a n oğ l u ne an l a ş ı l m a z ya r a t ı k , deği l mi ?

Ama, ey benim başeğmez do s t um , s a f b i r k ı z ı m d i y e ben i beğenmed iğ i n i z i sö y l e y e m e z s i n i z . Çünkü s i z e he r şey i , ak l ı m d a n geçen en saçma düşünceleri bile anlatı y o r um .

- Durun bakayım , s a n ı r ı m s a a t 11 ‘ i ça l ı y o r .

Kentin uzaktaki bir kilisesinden saat gongunun ölülü, tok

sesleri geliyordu. Nastenka birden durdu, gülmeyi bı r a k a r a k vuruşları s aym ay a baş l a d ı . Son r a ür ke k , ka r a r s ı z b i r s e s l e :

- Evet, on bir, dedi.

Onu ürkütüp saat vuruşları n ı s ay d ı r d ı ğ ı m i ç i n o and a p i şman oldum, kinime yenik düştüğüm i ç i n de kend im e l a n e t okud um .

Zavallı k ı z c ağ ı z ad ı n a i ç i n i ç i n üzü l ü r k e n ku s u r umu bağış l a t a c a k yo l l a r a r ı y o r d um . Gön l ü n ü a lm ay a ; çe ş i t l i kanı t l a r , ak l a yak ı n ned e n l e r i l e r i sü r e r e k ad am ı n n i ç i n gelmediğin i aç ı k l a m a y a ça l ı ş t ı m . O and a h i ç k im s e Nas t e n k a kadar kolay kandı r ı l a m a z d ı . Ayn ı dur umd a o l a n he r k e s , sö y l e n e n avutucu sözlere, içine su serpecek en ufak haklı l ı k s e b e b i n e canla başla sarı l ı r d ı .

İleri sürdüğüm kanıtların açıklığına kendim bile hayran

kalarak gittikçe yükselen bir sesle konuşmaya başladım :

- Biz de tuhaf insanları z doğru s u ! Düşünün b i r ke r e , na s ı l gelebilirdi! Nastenka, beni yanı l t ı p ak l ı m ı öy l e çe l d i n i z k i , zaman hesabı n ı b i l e unu t t um ! B i r ke r e mek t u bu yen i a lm ı ş

olabilir. Sonra, belki gelemeyeceği i ç i n mek t u b u n u z a yan ı t vermeyi düşünüyordur. Tabii, mektup yarı n d a n önc e ge çme z elinize. Ben yarı n er k e n d e n yok l a r , s i z e hemen b i l d i r i r i m .

insanı n ak l ı n a he r tü r l ü o l a s ı l ı k ge l i y o r . Örneği n mek t u p vardığ ı n d a evd e deği l d i . Be l k i mek t u p hâ l â e l i n e u l a şmam ı ş t ı r .

Her şey olabilir…

- Doğru , ben bun l a r ı düşünmem i ş t i m . Kuşku s u z hep s i ol a b i l i r .

Nastenka bunları uy s a l b i r s e s l e sö y l em i ş t i , ama müz iğ i n uyumunu bozan çatlak bir ses gibi, gizli, cı l ı z b i r düşün c e n i n zihnini bulandı r d ı ğ ı s e z i l i y o r d u . Konuşma s ı n a dev am l a ;

- Bakı n , ne yap a r s ı n ı z , ded i . Ya r ı n e l d e n ge l d i ğ i n c e er k e n gider, yanı t ge lm i ş s e hemen ban a ge t i r i r s i n i z . Nered e oturduğumu b i l i y o r s u n u z , deği l mi?

Nastenka bir kez daha adresini tekrarladı . Ondan so n r a da sokulgan, ürkek bir hal aldı . Görünü ş t e ben i d i k k a t l e dinliyordu. Ama nası l o l d u b i lm em ; kend i s i n e b i r so r u sormuştum ki, yanı t ve rmed i , şaş ı r a r a k baş ı n ı ya n a çev i r d i .

Dönüp yüzüne baktım : Tam da düşünd üğüm g i b i , ağl ı y o r d u .

- E, beğend i n i z mi şimd i yap t ı ğ ı n ı z ı ! Daha ço c u k s u n u z vallahi!.. Hadi kesin, bakayım ağl amay ı .

Nastenka gülümsemeye, sakin durmaya çalış t ı , ama çen e s i titriyor, göğsü ka l k ı p ka l k ı p i n i y o r d u . Bi r sü r e su s t u k t a n sonra;

- Sizi düşünüyorum da, ne kadar iyi bir insan olduğunuzu

anlamamak için taş olmak gerek, dedi. Biliyor musunuz, aklıma ne geldi? Aranı z d a b i r ka r ş ı l a ş t ı r m a ya p t ı m . Niç i n o s i z deği l s i n i z ? Niç i n o s i z e ben z em i y o r ? . . Onu dah a çok s e vmek l e birlikte, siz daha iyisiniz.

Yanı t ve rmed im . Ben im b i r şey l e r sö y l em em i i s t i y o r g i b i y d i .

- Belki onu yeterince anlamadım , be l k i i y i c e t a n ı m ı y o r um . Ne tuhaf, ondan biraz çekinirdim; ağırb a ş l ı , gu r u r l u b i r gö rü n ü ş ü

vardı . Kuşku s u z onun böy l e gö r ü nme s i n e ka r ş ı l ı k bend e n dah a yufka bir yüreği o l d uğunu b i l i y o r um . Boh ç am ı a l ı p oda s ı n a çı k t ı ğ ım gec e k i bak ı ş ı n ı düny a d a unu t am am . Gene de ona ka r ş ı

büyük bir saygı duyu y o r um . Acab a ken d im i onun deng i s aym a d ı ğ ım için mi?

- Deği l , Nas t e n k a , yan ı l ı y o r s u n u z . Onu düny a d a he r şeyd e n çok , hatta kendinizden de çok sevdiğin i z i ç i n s i z e öy l e ge l i y o r .

- Peki, öyle olsun, dedi Nastenka saflı k l a . Bak ı n , şimd i aklıma ne ge l d i : Ar t ı k ond a n h i ç sö z açmay a c a ğ ım . Başk a şeylerden konuşalım daha iyi. Çoktandır kafamı kurcalayan bir şey var. Niçin insanlar birbirlerine karşı açık yürekli

davranmı y o r l a r ? Neden en i y i i n s a n b i l e ka r ş ı s ı n d a k i n d e n b i r şeyler gizliyor, bütün düşündüklerini açıklamıyor?

Sözlerimizin yabana atı lm a d ı ğ ı n ı b i l d i ğ im i z z ama n l a r b i l e neden içimizden geçenleri olduğu g i b i sö y l em i y o r u z ? Neden herkes olduğundan s e r t gö r ü nmek i s t i y o r ? Duygu l a r ı n ı hemen açığa vur u r s a a l t t a ka l a c a km ı ş , küçü k düşü r ü l e c e km i ş g i b i b i r korkuya kapı l ı y o r ? . .

O anda ben de duygularım ı he r zaman k i n d e n çok ba s k ı a l t ı n d a tuttuğum i ç